Ιστορικές Μορφές

Θεόδωρος Γούλελος

Ο Θεόδωρος Γούλελος, ήταν γόνος οικογένειας προεστών του Πραστού και από τους πιο σημαντικούς οπλαρχηγούς της Τσακωνιάς κατά την επανάσταση του 21 στο Μοριά. Παππούς του ήταν ο προεστός Γιαννάκης Γούλελος, ο οποίος πήρε ενεργό μέρος στην Επανάσταση του Ορλώφ (1770). Μετά την αποτυχία της επαναστάσης ο Γιαννάκης συνελήφθη και σφάχτηκε από τους Τουρκαλβανούς. Τη συμμετοχή του βεβαιώνει ο ιστορικός Αναγνώστης Κοντάκης στα "Υπομνήματά" του: "Ο Γιαννάκης Γούλελος από Πραστόν, ο οποίος ήταν των ενεργησάντων την αποστασίαν του 1769...".

Ο Θεόδωρος Γούλελος μυήθηκε στη Φιλική Εταιρία και υπήρξε από τους θερμότερους θιασώτες της Επανάστασης, Συμμετείχε σ' αυτήν από τις πρώτες στιγμές του αγώνα. Όπως αναφέρει και ο ιστορικός των χρόνων της Επανάστασης Αμβρόσιος Φραντζής, o Θ. Γούλελος συμμετείχε στην πολιορκία της Μονεμβασίας επικεφαλής 250 Τσακώνων, μαζί με εκστρατευτικό σώμα από τη Μάνη. Αρχηγός των πολιορκητών ήταν ο καπετάν Γιωργάκης Μανωλάκης ή Μιχαλάκης από τον Πραστό. Μαζί του με τον Θόδωρο ήταν και ο νεαρός γιος του Γεώργιος, ο οποίος πρωτοστάτησε στις εφόδους των Ελλήνων. Μάλιστα ο Γεώργιος μαζί με λίγους Τσάκωνες, βγήκε τη νύκτα με βάρκα στην τάπια του Κάστρου προς τη γέφυρα. Άνοιξαν την πύλη, εισέβαλαν στο Κάστρο και επιτέθηκαν κατά των Τούρκων που αιφνιδιάσθηκαν. Ακολούθησε μάχη σώμα με σώμα κατά την οποία ο Γεώργιος σκότωσε τον αρχηγό των Τούρκων Χασάμπεη. Όμως ένα εχθρικό βόλι τον έριξε νεκρό. Στην ίδια μάχη πολέμησε με ηρωισμό και διακρίθηκε και ο καπετάν Γεωργάκης Μανωλάκης. Μπροστά στην ορμή και τις εφόδους των Ελλήνων, οι Τούρκοι αναγκάστηκαν να υποχωρήσουν και παραδοθούν. Το Κάστρο της Μονεμβασίας παραδόθηκε στους Έλληνες στις 23 Ιουλίου 1821 και ο Τούρκος μπέης παρέδωσε τα κλειδιά του Κάστρου. Φρούραρχος ορίστηκε ο καπετάν Γεωργάκης Μανωλάκης. Η κατάληψη της Μονεμβασίας είχε μεγάλη σημασία, αφού συνέβαλε στην εδραίωση της Επανάστασης στη νότια Πελοπόννησο.

Μετά την πολιορκία της Μονεμβασίας ο Θ. Γούλελος συνέχισε την πολεμική του δράση. Μαζί με το φίλο του Παναγιώτη Σαράντη, το Δημήτριο Καραμάνο, το Γεωργάκη Μιχαλάκη και άλλους συμμετείχε και διακρίθηκε στην πολιορκία της Τριπολιτσάς, επικεφαλής Τσακώνικου σώματος 400 περίπου ανδρών. Μετά το άνοιγμα της πύλης από τον Μανώλη Δούνια, ήταν από τους πρώτους που εισέβαλαν στην πόλη. και πολέμησε με ηρωισμό στις μάχες που επακολούθησαν. Αργότερα ο Θ. Γούλελος θα συμμετάσχει και σε άλλες επιχειρήσεις όπως και στη νικηφόρα μάχη στα Δερβενάκια. Μετά την εισβολή του Ιμπραήμ στο Μοριά πήρε μέρος σε διάφορες μάχες. Σκοτώθηκε σε μια συμπλοκή με Τούρκους στρατιώτες.

Ο υπασπιστής του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη Φωτάκος στο έργο του "Βίοι Πελοποννησίων ανδρών" αναφέρει για τον Θ. Γούλελο:

"Και αυτός ο καπετάνιος, ως και ο Παναγιώτης Σαράντης, εκ του Λεωνιδίου κατήγοντο. Και οι δύο δε ούτοι ήλθαν με τους γείτονάς των περί τους διακοσίους εις την πολιορκίαν της Τριπολιτσάς, και πολύ συνετέλεσαν κατά την έφοδον της πόλεως ως φαίνεται εις τα κατά την άλωσιν απομνημονεύματά μου. Ευρέθησαν δε και εις την Αργολίδα ύστερον, και επολέμησαν τον Δράμαλην κατά την εις Κόρινθον φυγήν του...".

Αδελφός του Θόδωρου ήταν ο Ιωάννης Γούλελος ο οποίος συμμετείχε στην Επανάσταση και μετά την απελευθέρωση (1827) διετέλεσε σχολικός έφορος του Πραστού, όπως και πληρεξούσιος της Τσακωνιάς στην Εθνοσυνέλευση του Άργους.

Οι Γούλελοι είχαν πύργο στον Πραστό, τα ερείπια του οποίου διακρίνονταν μέχρι το 1970. O πύργος αυτός αναφέρεται μάλιστα σ' ένα γνωστό δημοτικό τραγούδι του l8ου αιώνα. Το ωραίο τραγούδι μεταξύ άλλων αναφέρει:

"Της Σίταινας οι όμορφες, της Καστανιάς οι ρούσσες
Και του Πραστού οι αρχόντισσες, οι γιαϊτανοφρυδούσες,
πήγαν και κλειστήκανε στου Γούλελου τον Πύργο.
Κι ο Ομέρ-Πασάς επέρασε και τις εχαιρετάει:
-Αρχόντισσες δώστε το φιλί, δώστε τα μαύρα μάτια
μείς φιλί δε δίνουμε, ούτε τα μαύρα μάτια
Παρά μπαρούτι δίνουμε και βόλια με τις χούφτες!"

Copyright 2001© - Δ. τόπος ΑΡΚΑΔΙΑ