O Eύανδρος, αρχαίος βασιλιάς της Αρκαδίας αποτελεί μια προϊστορική μορφή που στέκει ανάμεσα στο μύθο και στην ιστορία. Αλλά οι μύθοι και οι παραδόσεις συγκλίνουν πως υπήρξε ένας από τους πρώτους αποικιστές της αρχαίας Ρώμης.

Ο Εύανδρος ήταν βασιλιάς του Παλλαντίου, αρχαίας πόλης της Αρκαδίας, που από ό,τι φαίνεται υπήρξε κραταιά στην εποχή του. Η παράδοση, όπως και ο περιηγητής Παυσανίας περιγράφει στα "Αρκαδικά του", αναφέρει ότι "ήταν ο καλύτερος μεταξύ των Αρκάδων κατά τη γνώση και την πολεμική αρετή". Επίσης κατά τη μυθολογία θεωρείται γιός του Ερμή και της νύμφης Θέμιδας ή της Νικοστράτης, θυγατέρας του Λάδωνα.

Φαίνεται ότι εξ' αιτίας δυσμενών τοπικών συγκυριών, ίσως λιμών ή και πολέμων, ο Εύανδρος εξαναγκάστηκε να αναζητήσει καλύτερη τύχη σε άλλους μακρινούς τόπους. Κατά τη μυθολογία λοιπόν, εξήντα χρόνια πριν τον Τρωικό πόλεμο, ο Εύανδρος ξεκίνησε από το Παλλάντιον επικεφαλής άλλων συμπολιτών του για την Ιταλία, όπου ίδρυσε αποικία στους λόφους που βρίσκονται αριστερή όχθη του Θύβριδα (Τίβερη) ποταμού, τοποθεσία στην οποία στη συνέχεια θα αναπτυσσόταν η αρχαία Ρώμη. Μεά την εγκατάστασή τους στην περιοχή, οι Αρκάδες του Εύανδρου επιβλήθηκαν με την πολεμική τους αρετή των αυτοχθόνων πληθυσμών και έτσι σταθεροποίησαν την αποίκησή τους στην περιοχή.

Ο Εύανδρος έδωσε στον τόπο όπου εγκαταστάθηκε την ονομασία Παλλάντιον σε ανάμνηση και προς τιμήν της πατρίδας του. Με την πάροδο των χρόνων το όνομα αυτό μεταβλήθηκε σε Παλάτιον (Palatium), αφού ο φθόγγος "ντ" εξέπεσε στο γράμμα "τ" και το γράμμα "λ" εξαλείφθηκε.

Μαζί τους οι Αρκάδες μετέφεραν στην Ρώμη τις παραδόσεις του τόπου τους και τις λατρευτικές συνήθειες τους προς τους θεούς τους, κυρίως του Πάνα και του Ερμή, τις οποίες διέδωσαν και στους τοπικούς πληθυσμούς.

Είναι γεγονός [άντως, ότι η αρχαία Ρώμη διατηρούσε ισχυρές μνήμες και παραδόσεις αναφορικά με την καταγωγή της από τον Εύανδρο και τους Αρκάδες αποίκους. Οι Ρωμαίοι τον μνημόνευαν συχνά, ενώ θεωρούσαν το Παλλάντιον Μητρόπολή τους. Μάλιστα, από την ονομασία "Παλάτιον" θα ονόμαζαν αργότερα "Παλατίνο" τον ψηλότερο λόφο της Ρώμης, ονομασία που υπάρχει και σήμερα. Λόγω μάλιστα των παραδόσεων αυτών, o αυτοκράτορας Αντώνιος ο Πίος έδωσε ειδικά προνόμια στους Παλλαντιείς εποίκους, ανακηρύσσοντας την πόλη τους ανεξάρτητη και προνομιούχο.

Επίσης η Νικοστράτη ετύγχανε ιδιαίτερης λατρείας από τους Λατίνους. Πάντως, σύμφωνα με άλλη παράδοση στην Ρώμη, μητέρα του Εύανδρου θεωρείτο η μάντιδα Καρμέντη.

Φαίνεται ότι η Λύκαινα, το έμβλημα της αρχαίας Ρώμης, που είχε αναθρέψει με το γάλα της τους ιδρυτές της Ρώμης Ρέμο και Ρωμύλο, αποτελεί απόηχο των λατρευτικών συνηθειών που επέβαλαν οι Αρκάδες άποικοι. Η Λύκαινα, που θεωρείτο από τους Ρωμαίους σύμβολο του φωτός, πρέπει να συνδέεται με τους πανάρχαιους μύθους που περιέβαλαν την λατρεία των αρκαδικών θεών και ειδικότερα με αυτούς των Λυκαίων μυστηρίων που σαν επίκεντρο είχαν την λατρεία του Διός, του Απόλλωνα και του Πάνα.