|
Oι επαναστατικοί
σχεδιασμοί των Φιλικών Πελοποννήσιων προυχόντων-προεστών και κληρικών,
οι ασυνήθιστες κινήσεις και η συμπεριφορά του υπόδουλου λαού ενόχλησαν
και προβλημάτισαν την τουρκική διοίκηση στην Τριπολιτσά, μήνες
πριν από την έκρηξη της Επανάστασης. Είχε προηγηθεί η μυστική
Συνέλευση των προεστών και κληρικών στη Βοστίτζα (26-29 Ιανουαρίου
1821), όπου πολλά συζητήθηκαν, συνομολογήθηκαν και υπογράφτηκαν
από τους παρευρεθέντες. Εκεί συμφώνησαν και αποφάσισαν να μη μεταβούν
στην Τριπολιτσά, εάν κληθούν, γιατί ήταν βέβαιη η καταδίκη τους.
Από τα τέλη του 1820 είχαν σχεδιαστεί από τους Τούρκους σφαγές
των Ελλήνων προυχόντων και θρησκευτικών ηγετών, για να προλάβουν
ενδεχόμενες ανεπιθύμητες κινήσεις των υποδούλων.
Περίπου ένα μήνα πριν από την έκρηξη της Επανάστασης, το Φεβρουάριο
του 1821, η τουρκική διοίκηση αποφάσισε να προσκαλέσει στην Τριπολιτσά
τους προύχοντες και αρχιερείς της Πελοποννήσου, υπό το πρόσχημα
διαβουλεύσεων. Σκοπός τους ήταν να αποφύγουν απρόβλεπτες εξελίξεις,
οι οποίες θα ανέτρεπαν το κλίμα ηρεμίας στη χώρα, τη στιγμή μάλιστα
που ο Χουρσίτ, ο νέος πασάς της Πελοποννήσου, ήταν απασχολημένος
στα Γιάννενα, προσπαθώντας να περιορίσει τις δραστηριότητες του
Αλή πασά.
Το
έργο ανέλαβε ο Μεχμέτ Σελήχ, αναπληρωτής τού απουσιάζοντος πασά,
γνωστός ως καϊμακάμης. Οι προύχοντες και οι αρχιερείς, παρά τα
συμφωνηθέντα στη Βοστίτζα, ανταποκρίθηκαν στις τουρκικές αρχές
της Τριπολιτσάς προκειμένου να διασκεδάσουν τις βάσιμες υποψίες
τους και να μη δώσουν επιχειρήματα για γενικευμένες σφαγές. Το
πρώτο δεκαήμερο του Φεβρουαρίου 1821 (8-9 του μηνός) εμφανίστηκαν
ενώπιον του καϊμακάμη δεκαέξι προεστοί και οκτώ αρχιερείς με τις
συνοδείες τούς· οι προεστοί Αναστάσης Μαυρομιχάλης, γιος του Πετρόμπεη,
Ιωάννης Τομαράς, Αντωνάκης Καραπατάς, Ιωάννης Βιλαέτης, Πανάγος
Κυριακός, Αναγνώστης Κωστόπουλος, Ανδρέας Καλαμογδάρτης, Μήτρος
Ροδόπουλος, Σωτηράκης Νοταράς, Ιωάννης Περούκας, Γιαννούλης Καραμάνος,
Αναγνώστης Κοπανίτζας, Μελέτης Μελετόπουλος, Νικόλαος Γεωργακόπουλος,
Θεόδωρος Δεληγιάννης και ο Παπαλέξης· οι αρχιερείς, Τριπολιτσάς
Δανιήλ, Μονεμβασίας Χρύσανθος, Ανδρούσης Ιωσήφ, Δημητσάνης Φιλόθεος,
Ναυπλίου Γρηγόριος, Χριστιανουπόλεως Γερμανός, Κορίνθου Κύριλλος
και Ωλένης Φιλάρετος. Οι προύχοντες και αρχιερείς των Πατρών και
Καλαβρύτων δεν προσήλθαν, εφαρμόζοντας τη σχετική απόφαση της
Βοστίτζας, παρά τις επίμονες προσκλήσεις και τις διαβεβαιώσεις
των Τούρκων για την ασφάλεια τους. Το γεγονός ενίσχυσε τις υποψίες
του Σελήχ και των Τούρκων της Τριπολιτσάς. Η τουρκική διοίκηση
υπέθετε ότι με την αιχμαλωσία των πολιτικών και θρησκευτικών ηγετών
θα φρονημάτιζε τους υποδούλους και θα ανέστελλε κάθε σκέψη και
κίνηση αμφισβήτησης των πολιτικών πραγμάτων, που θα καθιστούσε
επισφαλή τη θέση των Οθωμανών στον Μοριά.
Τις
λεπτομέρειες της φυλάκισης των ομήρων γνωρίζουμε από τρία, μικρά
σε έκταση, αλλά εξαιρετικής σημασίας, απομνημονεύματα αιχμαλώτων
κληρικών του διακόνου Ιωσήφ Ζαφειρόπουλου, του Τριπολιτσάς Δανιήλ
(στιχούργημα) και του Ανδρούσης Ιωσήφ. Ο ιστορικός Τ. Γριτσόπουλος
ομαδοποιεί τα αξιόλογα αυτά κείμενα και τα ονομάζει "Απομνημονεύματα
κληρικών-δεσμωτών". Η ιστορική σπουδαιότητα αυτών των κειμένων
έγκειται στο γεγονός ότι καταγράφουν με ακρίβεια την ψυχολογία
των αιχμαλώτων, ψυχογραφούν τη στάση των δυναστών και αποδεικνύουν
πόσο τεταμένες υπήρξαν οι σχέσεις και οι διαθέσεις κυριάρχων και
υποδούλων.
Η Επανάσταση έχει γενικευθεί στον Μοριά και η Τριπολιτσά πολιορκείται
από τούς Έλληνες με την αρχηγία του Θ. Κολοκοτρώνη. Οι εξελίξεις
στην πολιορκία της πόλης και η επιτυχημένη απόκρουση επιθετικών
αντιπερισπασμών των εγκλείστων Τούρκων (μάχες Βαλτετσίου, Βερβαίνων,
Γράνας), έχουν άμεσο αντίκτυπο στην ψυχολογική διάθεση και συμπεριφορά
των Τούρκων ο τουρκικός όχλος της Τριπολιτσάς εξεγείρεται και
απαιτεί την άμεση εκτέλεση των ομήρων. Οι τελευταίοι προσεύχονται
για την επιτυχία των ελληνικών όπλων και αγωνιούν. Οι Τούρκοι
πιέζουν τους αιχμαλώτους να ενδώσουν και να μεσιτεύσουν με τη
θέληση τους, ώστε να λυθεί η πολιορκία της πόλης, να ανασταλεί
κάθε επαναστατική δραστηριότητα και να επιστρέψουν οι ραγιάδες
στο προηγούμενο καθεστώς. Παρά τη δεινή θέση τους, οι Τούρκοι
της Τριπολιτσάς έχουν χάσει την ψυχραιμία τους και συμπεριφέρονται
προκλητικά όχι μόνο στους ομήρους, αλλά και στους εναπομείναντες
εντός της πόλης χριστιανούς.
|