Η κοινωνική και οικονομική ζωή της Στεμνίτσας διαμορφώθηκε σε μεγάλο βαθμό από την μεταλλοτεχνία και ειδικότερα την αργυροχρυσοχοϊα. Ισχυρό στοιχείο τοπικής παράδοσης αλλά και οικονομικής ευρωστίας, η αργυροχρυσοχοϊα της Στεμνίτσας υπήρξε - και συνεχίζει να είναι μέχρι τις μέρες μας - σημαντική συνεισφορά της περιοχής στην ελληνική παραδοσιακή τέχνη.

Οι χρυσικοί και οι ασημιτζήδες της Στεμνίτσας ήταν οι πιο φημισμένοι σ' όλο το Μοριά. Συνδύαζαν την τέλεια τεχνική κατάρτιση με την καλλιτεχνική αντίληψη. Οι χρυσικοί ήταν επεξεργαστές του χρυσού και οι ασημιτζήδες επεξεργάζονταν το ασήμι, το "δάκρυ της σελήνης", το οποίο και θεωρούσαν αγιασμένο μέταλλο, γιατί το χρησιμοποιούσαν στις κατασκευές εκκλησιαστικών ειδών. Αντικείμενα της τέχνης τους ήταν: εκκλησιαστικά είδη, εικόνες, κοσμήματα, είδη ένδυσης και γενικότερα αντικείμενα κοσμικής και λατρευτικής χρήσης.

Πολλοί τεχνίτες από την περιοχή της Στεμνίτσας εγκαταστάθηκαν σε άλλες περιοχές της Ελλάδας όπου συνέχισαν να εξασκούν την τέχνη τους και να διαπρέπουν. Επιχειρούμε εδώ να καταγράψουμε ονόματα δημιουργών από τη Στεμνίτσα και τη γύρω περιοχή που υπηρέτησαν την τέχνη αυτή, είτε εκεί ή σε άλλες περιοχές της Ελλάδας. Θα πρέπει να σημειωθεί, ότι σπάνια αναγραφόταν το όνομα του τεχνίτη χαραγμένο ή έκτυπο. Μόνο σε έργα επιφανείας, κυρίως εκκλησιαστικά, συναντάμε ονόματα τεχνιτών, μαζί με το έτος κατασκευής και το όνομα του χορηγού. Έτσι και η αναφορά μας σε ονόματα αργυροχρυσοχόων της Στεμνίτσας οφείλεται είτε στον εντοπισμό τους σε εκκλησιαστικά αντικείμενα είτε σε αρχειακές πηγές, ενώ ελάχιστα προέρχονται από κοσμήματα.

Σύμφωνα με τα παραπάνω, δίνουμε στη συνέχεια ονόματα αργυροχρυσοχόων της περιοχής της Στεμνίτσας, μαζί με σχετικές χρονολογικές και άλλες πληροφορίες:

Αλεξανδρόπουλος Κων/νος: καταγόταν από τη Στεμνίτσα, εγκατεστημένος στην Κωνσταντινούπολη ήδη στις αρχές του 10ου αι.

Αναστάσιος εκ Δημητσάνας: στα 1794 κατασκεύασε αργυρό δίσκο για το ναό της Παναγίας Βαρθολομιού.

Αντωνακόπουλος Ευθύμιος: 1978, σύγχρονος χρυσοχόος με εργαστήρι στη Στεμνίτσα.

Γεωργακόπουλος Βασ.: Γορτύνιος, στα 1903 είχε χρυσοχοείο στην Αθήνα.

Γεώργιος εκ Στεμνίτσας: στις 4 Σεπτεμβρίου 1672 αργύρωσε στη Σπάρτη κάλυμμα ευαγγελίου, σήμερα της Μονής των Ταξιαρχών Σερίφου, με χρήματα του Πρωτοσύγγελου Γαλακτίωνα, ο οποίος στην έμμετρη επιγραφή του καλύμματος αναφέρει μεταξύ άλλων: "και είναι πόνημα εμόν και κτήμα το βιβλίον, Γεωργίου τέχνη χρυσοχού, Στεμνίτζα το χωρίον " .

Γεώργιος Χρυσοχός: Από τη Στεμνίτσα. Στις 9 Μαρτίου 1812 γράφτηκε στην "Παρρησία"της Μονής Αιμυαλών Δημητσάνας.

Γιώρμα οικογένεια: από τη Στεμνίτσα. Εγκαταστάθηκε στην Κύπρο, Αλεξάνδρεια και Πάτρα.

Ζενέτος: από τη Στεμνίτσα. Εγκαταστάθηκε στην Αθήνα πριν το 1929.Φ ιλοτέχνησε ασημένιο άγιο ποτήρι του ναού της Αγ. Ελεούσας του Ψυρή, που φυλάσσεται στο Μοναστηράκι, και την ασημένια εικόνα του Αγίου Γερασίμου στο χωριό Λεοντάρι Μεγαλοπόλεως Αρκαδίας.

Ηλιόπουλος Αθανάσιος: από τη Δημητσάνα. Γιος του ήταν ο Άγιος Ευθύμιος που καρατομήθηκε από τους Τούρκους στα 1814.

Θεοφίλη αδελφοί: κατάγονταν από τη Στεμνίτσα. Το 1906 ασήμωσαν την εικόνα του Αγ. Γεωργίου στο ομώνυμο εκκλησάκι του Λυκαβητού Αθηνών και την εικόνα του Αγ. Νικολάου στον ομώνυμο ναό στο Πευκάκι της Αθήνας. Στα 1907 ασήμωσαν μικρή εικόνα των Αγ. Κωνσταντίνου και Ελένης που βρίσκεται στο Λαογραφικό Μουσείο Στεμνίτσας.

Καγιάφας Βασίλειος: από τη Στεμνίτσα. Το 1891 επένδυσε την εικόνα της Αποκάλυψης στο ναό του Αγ. Ιωάννου του Θεολόγου Κεραμωτής Νάξου και του Αγ. Γεωργίου στον ομώνυμο ναό Κινιδάρου Νάξου. Το 1892 επαργύρωσε την εικόνα της Παναγίας στη Δροσιανή Νάξου και το 1893 την εικόνα του Αγ. Ιωάννου Προδρόμου στο Βάτι Ρόδου.

Καϊάφας Αθανάσιος: από την ίδια οικογένεια. Φιλοτέχνησε γυναικεία κοσμήματα.

Καϊάφας Ηλίας: στα 1899 επένδυσε με ασήμι την εικόνα των Ταξιαρχών του χωριού Άγιος Γεώργιος στο Βόλο.

Καϊάφας Παναγιώτης: στα 1901 φιλοτέχνησε το κάλυμμα ενός ευαγγελίου στη Μονή Ταξιαρχών του χωριού Άγιος Γεώργιος στο Βόλο.

Καϊάφας Λάμπρος: στα 1863 επαργύρωσε την εικόνα της Χαριτωμένης Παναγίας στη Σύμη και 1875 την εικόνα των Εισοδίων της Θεοτόκου στον ομώνυμο ναό των Νικιών Νισύρου.

Καϊνάρος Γιάννης: Στεμνιτσιώτης. Το 1978 έχει κατάστημα στον Πειραιά.

Κατσούλης Χαράλαμπος (1929-): αργυροχόος εκκλησιαστικών σκευών από τη Στεμνίτσα. Το 1990 βραβεύτηκε από την Ακαδημία Αθηνών. Με τον Αρ. Βλαχόγιαννη ίδρυσαν σχολή στη Στεμνίτσα και από το 1976 δίδαξαν εκατοντάδες μαθητές.

Κολώκας Ηλίας: χροσοχόος, το 1910 φιλοτέχνησε δύο εικόνες στην Παναγία Απεραθίτισσα Νάξου.

Κόνιαρης Γιάννης: σύγχρονος αργυροχρυσοχόος με εργαστήρι στη Στεμνίτσα (1978).

Κοντογιάννης Αθανάσιος: στα 1823-1830 είχε εργαστήρι στην Καρύταινα.

Κοτζελόπουλος-Διαμαντόπουλος Κωνσταντής: χρυσοχόος εκ Ζάτουνας. Το 1816 γράφτηκε στον κώδικα της Μονής Αιμυαλών "δια παρρησίαν".

Κουσουρέλης Γεώργιος: Γεννήθηκε στη Στεμνίτσα το 1881. Ίδρυσε στην Αθήνα εργαστάσιο χρυσοχοϊας και αργυροχοϊας. Παρήγαγε πρώτος την κατασκευή απομιμήσεων Μυκηναϊκών αγγείων. Κατασκεύασε τον μεγάλο πολυέλαιο της Μεγαλόχαρης Τήνου με τους 14 δράκοντες-κηροπήγια. Το1909 κατασκεύασε την επένδυση της εικόνας του Αγ. Τιμοθέου και Αγ. Μαύρας στο ναό του Αγ. Δημητρίου στου Ψυρρή. Τέλος, το 1912 φιλοτέχνησε την επένδυση της εικόνας της Αγ. Παρασκευής στο προσκυνητάρι του ναού των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης στον Πειραιά.

Κρικιγιάννη αδελφοί: Στεμνιτσιώτες, το 1929 εγκαταστάθηκαν στην Καλαμάτα.

Μούκιος Γεώργιος: στα 1683 κατασκεύασε ένα σταυρό ευλογίας που βρίσκεται στη Μονή Σινά.

Μούτζος Σπύρος: εξάσκησε την τέχνη του στην Κωνσταντινούπολη. Το 1813 επαργύρωσε την εικόνα της Ζωοδόχου Πηγής στο ναό του Αγ. Γεωργίου Στεμνίτσας.

Μουτσίων οικογένεια: πρώτοι εισήγαγαν από τη Γερμανία επάργυρα σκεύη.

Μουτσόπουλος Γ.Ν.: ασήμωσε τις εικόνες των Εισοδίων της Θεοτόκου και του Αγ.Ιωάννου Προδρόμου στο τέμπλο του ναού της Παναγίας Τριποτάμου Τήνου (1860-1880).

Νικητόπουλος Θ. Ιωάννης: στα 1903 ασήμωσε την εικόνα της Παναγιάς στη Μονή Κεχροβουνίου Τήνου και της Κοίμησης της Θεοτόκου στο Μονοστηράκι Αθηνών. Στα 1930 κατασκεύασε και αφιέρωσε το ασημένιο κουβούκλιο περιφοράς της θαυματουργικής εικόνας της Μεγαλόχαρης της Τήνου. Στα 1901 φιλοτέχνησε την εικόνα της Κοιμήσεως της Θεοτόκου και του Ευαγγελισμού στη Μητρόπολη Αθηνών. Έργα του είναι οι αργυρές επενδύσεις των εικόνων στο τέμπλο του ναού Αγ. Θεοδώρων Αθηνών (1902,6,9), του Αγ. Χαραλάμπους στη Χρυσοκαστριώτισα της Πλάκας Αθηνών, του Αγ.Νικολάου (1931), Αγ.Γεωργίου (1966) στο ναό Αγ. Δημητρίου στου Ψυρρή και του Αγ. Γερασίμου του ομώνυμου ναού της Πολυκλινικής Αθηνών.

Ξύδης Παντελής: από τη Στεμνίτσας. Με μόνιμη εγκατάσταση στη Ρόδο. Στα 1873 κατασκεύασε ζεύγος ασημένιων εξαπτέρυγων και Άγιο Ποτήρι για το Ναό της Μεταμορφώσεως Καλυθιών Ρόδου. Το 1923 επαργύρωσε την εικόνα της Μεταμόρφωσης στον ίδιο Ναό. Το 1927 επαργύρωσε την εικόνα του προφήτη Ηλία στον ομώνυμο Ναό Αφάντου Ρόδου, το 1931 έναν ασημένιο Δίσκο στην Παναγία της Λίνδου και στα 1935 ένα άγιο ποτήρι στο ναό Αγ.Παντελεήμωνα στα Σιάννα Ρόδου.

Τρεμπέλας Δημήτριος: από τη Στεμνίτσα. Στα τέλη του 19ου αι. εγκαταστάθηκε στο Μεσοχώρι Καρπάθου.

Φατούρος Ιωάννης: Στεμνιτσιώτης. Γεννήθηκε στα 1830 και το 1860 εγκαταστάθηκε στην Πάτμο, ασχολούμενος με το γυναικείο κόσμημα.