Ιστορικά Θέματα


 

H ΤΣΑΚΩΝΙΑ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΗ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ (1715-1820)


Σελίδες: 1-2
 

Το βιλαέτι του Πραστού

Μετά τη νέα κατάκτηση του Μοριά από τους Τούρκους (1715), η διοικητική διαίρεση παρέμεινε περίπου η ίδια με των Βενετσιάνων.

Στην περιοχή όμως της σημερινής επαρχίας Κυνουρίας, βρίσκεται το βιλαέτι του Αγίου Πέτρου, ενώ η Τσακωνιά φαίνεται να υπαγόταν στο βιλαέτι αυτό μέχρι το 1819. Τότε έγινε διχοτόμηση του βιλαετιού και προήλθαν το βιλαέτι του Αγίου Πέτρου και το βιλαέτι του Πραστού, γειτονικό και νότια του πρώτου.

Τούτο το βιλαέτι του Πραστού θα περιλάμβανε κυρίως τα τρία χωριά: τον Πραστό, την Καστάνιτσα και τη Σίταινα αλλά και τα Καλύβια του Αγίου Ανδρέα, το ναυτικό σταθμό του Τυρού κι όλους τους άλλους παράλιους οικισμούς, που μερικοί δεν είχαν διαμορφώσει ακόμα τα ονόματα τους, κι έφτανε μέχρι το Λεωνίδιο.

Στο βιλαέτι του Πραστού δεν κατοικούσαν Τούρκοι (ή ίσως λίγοι σε διάφορες περιόδους και εποχές), γιατί και πολλά αποδοτικά τσιφλίκια δεν υπήρχαν και γιατί η φορολογία των ραγιάδων γινόταν από τους κοτζαμπάσηδες και προεστούς. Μόνο ο Τούρκος κατής (καδής-kadi) περνούσε ή και διέμενε εκεί, για να εκδικάζει τις διαφορές του καζά, δηλαδή της δικαστικής περιοχής του Πραστού.

Την περίοδο της τουρκοκρατίας οι Τσάκωνες μετανάστευαν στην Πόλη, εμπορεύονταν εκεί και είχαν κατορθώσει να πάρουν από τον σουλτάνο το προνόμιο του βουτύρου. Το μετέφεραν από τη Ρωσία, την Κριμαία και το πουλούσαν στις χώρες που εξουσίαζαν οι Οθωμανοί. Μάλιστα, όπως αναφέρει ο Deffner, γερμανός νεοελληνιστής, αρχαιολόγος, περιηγητής, οι Τσάκωνες διέσχισαν το Δούναβη, αγόρασαν ένα αλατωρυχείο κοντά στα σύνορα Βαβαρίας και Αυστρίας και εμπορεύτηκαν αλάτι, που μετέφεραν από το Δούναβη στην Κων/πoλη, από όπου προμηθεύονταν μέλι, το οποίο επίσης πουλούσαν. Ήταν δαιμόνιοι στο εμπόριο οι Τσάκωνες. Ακόμα και οικισμό ίδρυσαν κοντά στο αλατορυχείο που το ονόμασαν ZAKONISHEIM. Πλούτιζαν οι Τσάκωνες στο εξωτερικό, αλλά δεν ξεχνούσαν. Γύριζαν στην πατρίδα τους, τον Πραστό και εκεί έχτιζαν ναούς (ναός των Ταξιαρχών το 1732), πύργους(ο Γεώργιος Σαραντάρης ανήγειρε έναν με το γυναικάδελφό του Γεώργιο Μερίκα το 1722), μεγάλα σπίτια, ξενώνα και υδραγωγείο.

Πολλοί κάτοικοι του Πραστού, τον 17ο και τον 18ο αιώνα, πήγαν στην Κων/πoλη και σε άλλα κέντρα του εξωτερικού και ιδρύοντας εμπορικές επιχειρήσεις και οίκους εμπορεύονταν. Είχαν δικά τους καράβια και μετέφεραν εμπορεύματα.

Ο Πραστός ήταν τόσο πλούσιος, ώστε δικαιολογείται η λαϊκή ρήση: "Η Πόλη κάνει τ' άσπρα και ο Πραστός τα κάνει πάστρα.

ΤΑ ΟΡΛΩΦΙΚΑ (1769-1770)

Το 1762 στο θρόνο της Ρωσίας ανέβηκε η Αικατερίνη Β΄, που, ακολουθώντας την πολιτική του Μεγάλου Πέτρου, δεν απέβλεπε μόνο στη ρωσική εξάπλωση στον Εύξεινο Πόντο και στις Βαλκανικές χώρες, αλλά και στην κατάλυση της Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Ο ρωσοτουρκικός πόλεμος κηρύχτηκε το φθινόπωρο του 1768 αναπτερώνοντας τις ελπίδες των Ελλήνων, που είχαν προετοιμαστεί για εξέγερση από τους απεσταλμένους της Αικατερίνης στην Ελλάδα. Ο αξιωματικός του ρωσικού στρατού Γεώργιος Παπάζωλης, από το 1763 έως το 1766, επιδόθηκε στην προετοιμασία του απελευθερωτικού κινήματος. Ήρθε σε επαφή με τους αρματολούς και τους προκρίτους της Ακαρνανίας και στην Πελοπόννησο εξασφάλισε τη συμμετοχή των Μανιατών, των προκρίτων και μητροπολιτών άλλων περιοχών, που υποσχέθηκαν ότι, μόλις εμφανιζόταν ρωσική δύναμη, θα άρχιζε η επανάσταση.

Ο Παπάζωλης ξαναγύρισε στη Ρωσία, για να ενημερώσει την αυτοκράτειρα, και στα μέσα του 1769, τρεις μοίρες ρωσικού στόλου ξεκινούσαν για τις ελληνικές θάλασσες.

Στο πολύμηνο ταξίδι τους από τη Βαλτική προς τη Μεσόγειο (η Μαύρη θάλασσα και τα Στενά ελέγχονταν από τους Τούρκους) οι απώλειες των ρωσικών πλοίων ήταν σοβαρές και μόνο λίγα, με επικεφαλής τον Θεόδωρο Ορλώφ, έφτασαν στην Πελοπόννησο, το Φεβρουάριο του 1770. Οι δύο λεγεώνες που συγκροτήθηκαν με πρόταση του προκρίτου της Καλαμάτας Παναγιώτη Μπενάκη, σημείωσαν επιτυχίες τις πρώτες μέρες του Μαρτίου και η εξέγερση απλώθηκε στην Αχαΐα, στην Κορινθία, στη Γορτυνία και στην Τσακωνιά.

Επικεφαλής των επαναστατών Τσακώνων του Πραστού ήταν ο επίσκοπος Ρέοντος και Πραστού Νεκτάριος, ο προεστώς Γιαννάκης Γούλενος (ή Γούλελος),ο δάσκαλος Εμμανουήλ Τροχάνης και άγνωστο ποιοι άλλοι ακόμα.

Η συμμετοχή των τριών αυτών διακεκριμένων κατοίκων που αναφέρθηκαν αποδεικνύεται από τις διάφορες ιστορικές πηγές: Τον Γιαννάκη Γούλενο τον περιλαμβάνει ο προεστώς του Αγίου Πέτρου και απομνημονευματογράφος Αναγνώστης Κοντάκης μεταξύ των επισήμων της επαρχίας Αγίου Πέτρου (εννοείται και Πραστού): "(…)Ο Γιαννάκης ο Γούλενος από Πραστόν, ο οποίος ήταν ένας των ενεργησάντων την αποστασίαν κατά το 1769"

Ο επίσκοπος Ρέοντος και Πραστού Νεκτάριος είναι ένας από τους λίγους μυημένους στην Επανάσταση κληρικούς του Μοριά, οι οποίοι εκτεθήκανε υπέρ της ανταρσίας κι, επειδή δεν μπορούσαν να μείνουν στον τόπο, ύστερα από την αποτυχία των Ορλωφικών, κατέφυγαν στη Ρωσία.

Ο δάσκαλος Εμμανουήλ Τροχάνης, ενώ εξασκούσε το επάγγελμά του στον Πραστό, μετά την αποτυχία της επανάστασης του 1770, έφυγε από την πατρίδα του και κατέφυγε στη Σίφνο, όπου δίδαξε μέχρι το 1785 στη σχολή του Αγίου Τάφου της Σίφνου. Τότε ξαναγύρισε στον Πραστό, όπου τον σημειώνει να βρίσκεται ο γάλλος ελληνιστής Villoison,στα 1788, συνεχίζοντας το εκπαιδευτικό του έργο μέχρι το έτος 1801 περίπου.


προηγούμενη σελίδα
Αρχή σελίδας
επόμενη σελίδα

ΣΩΤΗΡΙΑ ΤΣΑΓΓΟΥΡΗ-ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΝΤΟΛΕΩΝ
Διαγωνισμός "Οι Νέοι στην Αρκαδία των Νέων Καιρών",
Σεπτ. 2003, Πανεπιστήμιο Πατρών
Copyright 2004©

Τελευταία ενημέρωση: 17/01/2005
Ιστορικά Θέματα
Copyright 2001© - Δ. τόπος ΑΡΚΑΔΙΑ