Κωνσταντίνος Ρωμαίος


Σύντομη Βιογραφία

O Κ. Ρωμαίος ήταν αρχαιολόγος, καθηγητής Πανεπιστημίου και Ακαδημαϊκός. Γεννήθηκε στα Βούρβουρα Κυνουρίας το 1874 και πέθανε στην Αθήνα το 1966 σε ηλικία 92 ετών. Φοίτησε στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Το 1897, σε ηλικία 23 ετών, διορίστηκε σχολάρχης και παρέμεινε μέχρι το 1901.  Στο διάστημα 1901 - 1904 πραγματοποίησε μεταπτυχιακές σπουδές Αρχαιολογίας στα Πανεπιστήμια Βερολίνου, Μονάχου και Βόννης με τους Φούρτβαινγλερ, Κεκουλέ και Κάλκμαν.

Το 1904 επέστρεψε στην Ελλάδα και το 1909 προσελήφθη στην Αρχαιολογική Υπηρεσία. Από το 1909 ώς το 1928 υπηρέτησε σε διάφορες αρχαιολογικές εφορίες, στην Πελοπόννησο, την Αιτωλοακαρνανία, την Ήπειρο, την Κέρκυρα και στην Αθήνα, πραγματοποιώντας σημαντικές ανασκαφές. Από το 1922 έως το 1925 ήταν Τμηματάρχης του Αρχαιολογικού Τμήματος στο Υπουργείο Παιδείας και το 1925 έως το 1928 ΄Εφορος του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου. Το 1928 εξελέγη καθηγητής αρχαιολογίας στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, θέση στην οποία υπηρέτησε ώς το 1940. Στο Πανεπιστήμιο δίδαξε ιστορία της Αρχαίας Τέχνης. Το 1945 εξελέγη μέλος της Ακαδημίας Αθηνών και το 1956 διετέλεσε πρόεδρός της. Ήταν επίσης επίτιμος διδάκτωρ του Πανεπιστημίου της Lyon και τακτικό μέλος του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου.

Ο Ρωμαίος θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες αρχαιολόγους, τόσο χάρη στις πολυάριθμες και σημαντικές ανασκαφές όσο και στις μελέτες του. Η ανασκαφική του δραστηριότητα κάλυψε πολλές περιοχές της Ελλάδος, με σημαντικά αποτελέσματα.  Επίσης συνέγραψε περισσότερες από 150 μελέτες αρχαιολογικού, ιστορικού και λαογραφικού περιεχομένου στα ελληνικά και στα γερμανικά. Μερικά από τα σημαντικότερα είναι "Ο έφηβος του Μαραθώνος", "Ευρήματα ανασκαφής του κέντρου της Πάρνηθος", "Ο  Μακεδονικός τάφος της Βεργίνας", "Αι κόραι της Αιτολίας", κ.α.

Στο Θέρμο, έδρα της Αιτωλικής Συμπολιτείας, απεκάλυψε το μεγάλο ιερό του Απόλλωνος Θερμίου. Στη γειτονική Καλυδώνα, απεκάλυψε το ιερό της Αρτέμιδος Λαφρίας, το Ηρώον της Καλυδώνος και άλλα σηματικά κτίρια. Στην Κέρκυρα ανέσκαψε το ιερό της Αρτέμιδος, στο Εθνικό Μουσείο ασχολήθηκε με την μελέτη των κολοσσικών κούρων του Σουνίου και του χάλκινου αγάλματος εφήβου, που βρέθηκε στη θάλασσα του Μαραθώνος, και στη Μακεδονία, πραγματοποίσε έρευνες στο Καραμπουρνάκι Θεσσαλονίκης. Επίσης  ήταν ο πρώτος ΄Ελληνας ανασκαφέας της Βεργίνας.  Το 1938 άρχισε ανασκαφές στο λεγόμενο ανάκτορο, όπου έφερε στο φως έναν μεγαλοπρεπή μακεδονικό τάφο, γνωστό σήμερα με το όνομα “Τάφος του Ρωμαίου”.

Το έργο του Κ. Ρωμαίου έχει τύχει μεγάλης διεθνούς επιστημονικής αναγνώρισης.  Τα συγγράμματα του  διατηρούν έως σήμερα την επιστημονική τους επικαιρότητα. Η φυσιογνωμία του και η όλη επιστημονική του δράση και αποτελούν σημείο αναφοράς και πρότυπο για την ελληνική Αρχαιολογία.



Το αρχαιολογικό έργο του στην Αρκαδία

Η Αρκαδικός χώρος ήταν ανέκαθεν στο κέντρο του ενδιαφέροντος του Κ. Ρωμαίου, ο οποίος διακατεχόταν από έντονη επιθυμία να φωτίσει την ιστορία του τόπου του. Το αρχαιολογικό του έργο στην Αρκαδία  υπήρξε σημαντικότατο και αποτελέσε σταθμό και αναφορά για τις μετέπειτα αρχαιολογικές έρευνες στην περιοχή. Η αρχαιολογική του δράση στην Αρκαδία συνίσταται εν συντομία στα εξής:

Το 1905 πραγματοίησε την πρώτη του ανασκαφή στους Φονεμένους, πάνω απ΄τον Αγιο Πέτρο, στο Ζυγό. Οι εργασίες συνεχίστηκαν το 1907 και ολοκληρώθηκαν το 1950. Η έρευνα αυτή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι τρεις λιθοσωροί, διαμ. 10-12μ., που υπήρχαν εκεί, δεν κάλυπταν τάφους, όπως έλεγε η παράδοση, αλλά ήταν οι Ερμαί, παρόδια δηλαδή ιερά, αφιερωμένα στον Ερμή, τα οποία αναφέρει και ο περιηγητής Παυσανίας. Οι λιθοσωροί αυτοί σηματοδοτούσαν τα όρια των επικρατειών της Σπάρτης, της Τεγέας και του Αργους. Στο σημείο αυτό ο Ρωμαίος εντόπισε και ερεύνησε ένα μικρό ιερό της Αρτέμιδος.

Στην περιοχή Μαρμαράλωνο του Αγίου Πέτρου, πραγματοποίησε άλλη μία ανασκαφή το 1905 και το 1950, επιδιώκοντας να διευκρινίσει, εάν η σημαντική πόλη της Θυρεάτιδος Εύα, ορθώς έχει τοποθετηθεί από τους παλαιότερους ερευνητές στο σημείο αυτό. Γενικά πιστευόταν, ότι ένα μεγάλο τετράγωνο κτίριο, πλευράς 15μ. ήταν ναός του Πολεμοκράτη ή ιερό του Σκοτίτα Διός. Ο Ρωμαίος με την έρευνά του διαπίστωσε, ότι το κτίριο αυτό δεν είναι λατρευτικό και ότι η θέση της Εύας έπρεπε να αναζητηθεί αλλού.

Το 1907 του επιφύλασσε την πιο μαγευτική ανασκαφή της ζωής του, όπως ο ίδιος έγραψε. Αποκάλυψε ένα αρχιτεκτονικό κομψοτέχνημα, τον μικρό, μαρμάρινο ναό της Αρτέμιδος Κνακεάτιδος, στα ερημικά υψώματα της Βέρβενας, στη θέση Αγιος Παντελεήμων. Η ανασκαφή του ναού ολοκληρώθηκε το 1918. Διαπιστώθηκε, ότι εδώ υπήρχε πανάρχαια λατρεία της Αρτέμιδος από το 990π.Χ. και ότι περί το 540π.Χ. κτίσθηκε ένας λαμπρός ολομάρμαρος δωρικός ναός.

Το 1907 στράφηκε προς την Αρβανιτοκερασιά, όπου ανέσκαψε ένα ναό της Δήμητρος, απ΄τον οποίο σώζονταν μόνο τα θεμέλιά του και ερεύνησε διάφορα σημεία στην περιοχή της Μεγαλοπόλεως, αναζητώντας την αρχαία Τραπεζούντα.

Το 1908 του ανατίθεται η εποπτεία της αναστήλωσης του ναού του Επικούρειου Απόλλωνα των Βασσών, όπου και λαμβάνει ενεργό μέρος στις ανασκαφές.

Το 1909 και 1910 ερεύνησε το ιερό της Δήμητρος και της Κόρης στον Αγιο Σώστη Τεγέας όπου απεκάλυψε τον περίβολο του ιερού, καθώς και ένα χάσμα ημικυκλικού σχήματος και βάθους δύο μέτρων , το οποίο εικάζεται ότι ήταν ο χώρος λατρείας του ιερού.

Το 1909 ερεύνησε το ναό της Αλέας Αθηνάς στην Τεγέα. Κατά την παραμονή του εκεί, ο Ρωμαίος δημιουργεί την έκθεση του νεοσύστατου Μουσείου Τεγέας. Η έκθεση αυτή παραμένει έκτοτε σχεδόν όπως την άφησε, με εξαίρεση την απουσία της κεφαλής του Τήλεφου και άλλων σκοπαδικών ευρημάτων, τα  οποία εκλάπησαν από το Μουσείο Τεγέας.

Το 1910 ανέσκαψε τον μαρμάρινο δωρικό ναό της Αθηνάς Σώτειρας και του Ποσειδώνος στη Βίγλα Παλλαντίου. Την ανασκαφή συνέχισε το 1918, το 1942 και το 1958. 

Το 1911 ανέσκαψε το ιερό του Απόλλωνα Τυρίτα στην κορυφή του λόφου του Προφήτη Ηλία των Πέρα Μελάνων Κυνουρίας. Η λατρεία στο ιερό του Τυρίτα άρχισε στον 8ο και συνεχίστηκε τουλάχιστον ως 4ο αιώνα π.Χ. Ο Ρωμαίος, βασιζόμενος στο επίθετο Τυρίτας, που είχε εδώ ο Απόλλων, σύμφωνα με τις επιγραφές που βρήκε, ταύτισε τα ερείπια στο Κάστρο του σημερινού Τυρού με την αρχαία κώμη Τύρο, που αναφέρει ο Στέφανος Βυζάντιος και η θέση της μας ήταν έως τότε άγνωστη.

Το έντονο ενδιαφέρον του για τις αρκαδικές αρχαιότητες κατευθύνθηκε και στην περιοχή του χωριού του. Ήδη από το 1900-2 είχε αρχίσει στην περιοχή τις πρώτες επιφανειακές έρευνες. Όμως μόλις το 1950,  μπόρεσε - ακαδημαϊκος πλέον -  να αρχίσει την ανασκαφή στην Ανάληψη, μία τοποθεσία ανάμεσα στα Βούρβουρα, τη Βέρβενα και την Αράχοβα, μία ώρα δυτικά από το χωριό του, με στόχο να διαπιστώσει ποια ήταν η αρχαία πόλη που βρισκόταν εκεί.   Εργάστηκε με επιμονή επί οκτώ καλοκαίρια, από το 1950-1969. Οι έρευνές του έφεραν στο φως τα τείχη της πόλης, διάφορα κτίρια, τάφους και πλήθος ευρημάτων. Ο Ρωμαίος θεωρούσε  αρχικά ότι στην Ανάληψη πιθανόν να βρίσκεται η πόλη των Καρυών και το φημισμένο ιερό της Καρυάτιδος Αρτέμιδος. ΄Υστερα από τις πολύχρονες έρευνές του όμως κατέληξε στο συμπέρασμα, ότι οι Καρυές πρέπει να τοποθετηθούν στην Αράχοβα κι ότι στην Ανάληψη βρισκόταν η αρχαία κώμη ΄Ιασος. Αυτή ήταν και η τελευταία ανασκαφή στη σταδιοδρομία του.

Εκτός από τη πλούσια ανασκαφική του δραστηριότητα στην Αρκαδία, ο Ρωμαίος πραγματοποίησε αρχαιολογικές μελέτες διαφόρων αρκαδικών τοποθεσιών, αρχίζοντας από το χωριό του, που τον απασχόλησε διαχρονικά. Ασχολήθηκε επίσης με τον προσδιορισμό της θέσης της πόλεως των Πρασιών, την οποία τοποθέτησε με βεβαιότητα στην παραλία του Λεωνιδίου.  Ήταν μάλιστα ο πρώτος που με επιστημονικά επιχειρήματα, βασισμένα σε δύο άγνωστες επιγραφές, υποστήριξε ότι στη Λουκού υπήρχε η έπαυλη του Ηρώδη Αττικού, παρ' όλο που τίποτα σχετικό δεν αναφερόταν από τους αρχαίους συγγραφείς. Το συμπέρασμά του επαληθεύτηκε ανασκαφικά το 1977, με την ανασκαφή που πραγματοποίησε το 1977 η τοπική Εφορεία Αρχαιοτήτων, με υπεύθυνο αρχαιολόγο τον Παναγιώτη Φάκλαρη. Επίσης, πρώτος έκανε γνωστή την ύπαρζη αρχαιοτήτων στο σπήλαιο ’σουλα του Χαράδρου. Μελέτησε επίσης τους αμαξιτούς δρόμους της Κυνουρίας και απέδειξε, ότι η περιοχή διέθετε ένα άρτιο οδικό δίκτυο  κατά την αρχαιότητα.


Τελευταία ενημέρωση: 22/06/2002

Προσωπικότητες


Copyright 2001© - Δ. τόπος ΑΡΚΑΔΙΑ