Νίκος Βέης


Νίκος ΒέηςO Νικόλαος Βέης ανήκει στις προσωπικότητες που σημάδεψαν την ελληνική πνευματική, πολιτική και κοινωνική ζωή. Ήταν σημαντικός βυζαντινολόγος και νεοελληνιστής, καθηγητής Πανεπιστημίου και Ακαδημαϊκός. ’νθρωπος με σπινθηροβόλο πνεύμα, προσωπική χάρη και ακάματη δραστηριότητα, άφησε σημαντικό συγγραφικό έργο στην περιοχή της Βυζαντινολογίας και της Νεοελληνικής Γραμματείας.

Γεννήθηκε το 1886 στην Τρίπολη. Ο πατέρας του Αθανάσιος Βέης, ήταν καθηγητής στην Τρίπολη. Σε ηλικία εννέα χρονών έχασε τον  πατέρα του και έτσι μεγάλωσε μαζί με τα τρία αδέλφια του χωρίς το πατρικό στήριγμα.  Αργότερα με την η οικογένειά του θα εγκατασταθεί στην Αθήνα, όπου θα κάνει τις εγκύκλιες σπουδές του και θα σπουδάσει Φιλολογία. Οι αδελφοί του Κωνσταντίνος και ’γις σπούδασαν Χημεία και Ιατρική εντίστοιχα. Ο ’γις θα εγκατασταθεί στην Αίγυπτο και θα ασκήσει εκεί την Ιατρική. Ο Νίκος με τον Κωνσταντίνο θα ακολουθήσουν παραλληλους δρόμους. Αφού τελειώσουν τις πανεπιστημιακές τους σπουδές στην Αθήνα, φεύγουν στο εξωτερικό, για να σμίξουν αργότερα σαν καθηγητές και καταξιωμένοι επιστήμονες, στο Πανεπιστημίο Αθηνών, αλλά και στην Ακαδημία Αθηνών, σαν τακτικά της μέλη.

Από πολύ νέος εμφορείται από το ζήλο για τη μελέτη των ιστορικών πηγών και ιδιαίτερα της βυζαντινής και της νεοελληνικής Ιστορίας και Γραμματείας. Ενδιαφέρεται επίσης για τη μελέτη χειρογράφων, επιγραφών και χρονογραφικών σημειωμάτων. Σε ηλικία μόλις δεκαοκτώ χρονών εργάζεται στο Τμήμα Χειρογράφων της Εθνικής Βιβλιοθήκης και ασχολείται με την παλαιογραφία, την κωδικολογία και την περιγραφή των κωδίκων. Από τότε αρχίζει να δημοσιεύει άρθρα για τις βυζαντινές και νεοελληνικές σπουδές στα προοδευτικά περιοδικά «Νουμάς» και «Παναθήναια». Σε ηλικία 17 ετών ασχολείται με τον εντοπισμό και την συγκέντρωση των μνημείων της αρκαδικής ιστορίας και δημοσιεύσει τις πρώτες του μελέτες σε θέματα που αναφέρονταν κυρίως στην ιδιαίτερη πατρίδα του, την Αρκαδία: «Αρκάδες ποιηταί», «Οι Αρκάδες εν ταις επιστήμαις και καλαίς τέχναις», «Έγγραφα αφορώντα εις την πολιορκίαν και άλωσιν της Τριπόλεως» κ.ά. χαρακτηριστικά μάλιστα γράφει: «...εισδύοντες εντός ανηλίων υπογείων, νεκρώσαντες προηγουμένως την όσφρησιν, και αναδιφούντες ευρωτιώντα κιβώτια ηδυνήθημεν να διασώσωμεν από της σήψεως ή των χειρών προγάστορός τινος παντοπώλου πλείστα χειρόγραφα ου μικρόν συμβάλλοντα εις την συμπλήρωσιν και διασάφησιν της ιστορίας...». Η ενασχόλησή του με τα χειρόγραφα θα γίνει στη συνέχεια συστηματική και μάλιστα το 1902, δημοσίευσε μελέτες που βασίζονται σε χειρόγραφα της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος στα έγκυρα επιστημονικά περιοδικά "Επετηρίδα του Παρνασού" και το "Δελτίο της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας".

Παράλληλα ασχολείται με τη δημώδη ποίηση, σιγιλλογραφία, καταλόγους και περιγραφές χειρογράφων και επιγραφών, συγγράφει σχετικά επιστημονικά άρθρα, μελετά σε βιβλιοθήκες της Ελλάδας (Ζάκυνθο, Κέρκυρα, Μυστρά, Μονεμβασία, Καλαμάτα, Αγία Λαύρα, Μέγα Σπήλαιο, Γορτυνία, Ναύπλιο, Μεσσηνία) και δημοσιεύει μελέτες για επιγραφές, χειρόγραφα και κώδικες μοναστηριών, για λαϊκές παραδόσεις και λαογραφικά θέματα. Για ένα διάστημα εργάζεται μάλιστα σαν επόπτης στην ανασκαφή της Φιγαλείας.

Το 1908 τελειώνει τη διδακτορική του διατριβή και ανακηρύσσεται διδάκτωρ της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου της Αθήνας. Το καλοκαίρι της ίδιας χρονιάς φεύγει για τα Μετέωρα, όπου για μερικούς μήνες επιχειρεί ένα μνημειώδες έργο, ασχολούμενος με τον εντοπισμό, μελέτη και αποκωδικοποίηση μοναστηριακών εγγράφων και επιγραφών, περιγράφοντας μέχρι το 1909 πάνω από χίλιους κώδικες. Δύο φορές αργότερα, το 1945-1947 και το 1953, θα επιστρέψει εκεί με σκοπό την ολοκλήρωση ενός καταλόγου που από το 1910 ήθελε να δημοσιεύσει και ο οποίος τελικά εκδόθηκε το 1967 από το Κέντρο Ερεύνης του Μεσαιωνικού και Νέου Ελληνισμού της Ακαδημίας Αθηνών.

Ο Ν. Βέης με τον Αλ. ΣβώλοΕμφορούμενος από πολύ νέος από σοσιαλιστικά ιδεώδη, δεν θα μείνει απαθής απέναντι στα δρώμενα του αγροτικού ζητήματος που το διάστημα εκείνο έσυε τη Θεσσαλία, αλλά και ολόκληρη την Ελλάδα. Μάλιστα θα κατέβει και σαν υποψήφιος βουλευτής το Λαϊκού και Εργατικού Κόμματος, στην περιφέρεια Καρδίτσας-Τρικάλων-Καλαμπάκας, αλλά δεν θα εκλεγεί.

Τον επόμενο χρόνο θα φύγει στη Γερμανία και θα εγκατασταθεί στο Βερολίνο. όπου θα ζήσει για 14 χρόνια. Εκεί θα διδάξει Βυζαντινή και Μεσαιωνική Ελληνική Φιλολογία και θα έλθει σε επαφή με εξέχουσες επιστημονικές προσωπικότητες. Θα γνωρίσει επίσης εκεί τον Αλέξανδρο Σβώλο, με τον οποίο θα συνδεθεί με στενή φιλία. Λίγο μετά την έκρηξη του Α΄ παγκόσμιου πόλεμου θα εκδόσει στο Βερολίνο το περιοδικό "Βyzantinische-Νeugriechische Jahrbucher" με αντικείμενο τις Νεοελληνικές Σπουδές, το οποίο εμφανίζεται για πρώτη φορά στο διεθνή χώρο. Στο περιοδικό αυτό θα εστιάσει τις δραστηριότητές του μέχρι το 1925. Τη  χρονιά αυτή επιστρέφει στην Ελλάδα, αφού   εκλέγεται παμψηφεί καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών στην έδρα της «Μεσαιωνικής και Νεωτέρας Ελληνικής Φιλολογίας». Εκεί θα   μεταφέρει τον ενθουσιασμό του, την έρευνα και τη διδασκαλία του, αλλά  και το περιοδικό του. Θα διευθύνει επίσης το Σπουδαστήριο της Νεοελληνικής Φιλολογίας.

Κατά τη δικτατορία του Μεταξά, ο Ν. Βέης, εκδήλωσε την σθεναρή του αντίθεση, αρνούμενος να δεχθεί σαν συναδέλφους του συνεργάτες του καθεστώτος. Η αντίθεσή του αυτή είχε σαν συνέπεια την απομάκρυνσή του από το Πανεπιστήμιο. Όταν ξεσπασε ο πόλεμος του 1940, εγκατέλειψε την πανεπιστημιακή του έδρα και έφυγε για το μέτωπο της Β. Ηπείρου. Στο  περιοχή του Αργυροκάστρου, επιτέλεσε σημαντικό έργο για τη διάσωση της ελληνικής κληρονομιάς, εντοπίζοντας, μελετόντας και περιγράφοντας ελληνικές επιγραφές και χειρόγραφα της μητρόπολης Αργυροκάστρου και μοναστηριών της Β. Ηπείρου. Οι σημειώσεις του έμελαν αργότερα να αποτελέσουν πολύτιμες αναφορές για την επιστήμονική έρευνα. Το 1941 η Ακαδημία Αθηνών αναγνωρίζει το επιστημονικό του έργο και τον εκλέγει τακτικό μέλος της.

Στην περίοδο της κατοχής, ο προοδευτικός του προσνατολισμός, η ιδεολογική συγγένεια με τον Αλέξανδρο Σβώλο και η προσωπική σχέση μαζί του τον οδηγούν στο ΕΑΜ. Θα ασχοληθεί με την πολιτική και μετά την απελευθέρωση, αλλά το 1946 λόγω της πολιτικής του δράσης παύεται οριστικά από το Πανεπιστήμιο. Το 1950 θα είναι υποψήφιος του Σοσιαλιστικού κόμματος ΕΛΔ του Αλέξανδρου Σβώλου και θα εκλεγεί βουλευτής Αθηνών. Πεθαίνει στην Αθήνα το 1958.

Ο Νίκος Βέης, αποτελεί την περίπτωση ενός επιστήμονα που έζησε μια πραγματικά πλούσια ζωή. ’φησε πίσω του ένα λαμπρό επιστημονικό έργο με πάνω από 600 δημοσιεύσεις, πολλούς πιστούς μαθητές και την εικόνα ενός ένθερμου ερευνητή που επιδόθηκε σε ευγενικούς αγώνες.

 


Τελευταία ενημέρωση: 01/06/2002

Προσωπικότητες


Copyright 2001© - Δ. τόπος ΑΡΚΑΔΙΑ