Μοναστήρια και Εκκλησίες της Αρκαδίας

Η Μονή Φιλοσόφου είναι αφιερωμένη στην Κοίμηση της Θεοτόκου και  είναι η πιο ιστορική και παλαιά μονή της Αρκαδίας (10ος αιώνας). Είναι χτισμένη στη δυτική πλευρά του φαραγγιού  του Λούσιου, μιάμιση ώρα με τα πόδια από τη Δημητσάνα (86 χλμ. από Τρίπολη). Σύμφωνα με την παράδοση, ιδρύθηκε το 963 από τον Ιωάννη Λαμπαρδόπουλο, επονομαζόμενο φιλόσοφο.
Η νέα μονή Φιλοσόφου ιδρύθηκε τον 17ο αιώνα. Το καθολικό της κτίστηκε από τους πατέρες της παλαιάς Μονής και αγιογραφήθηκε με δαπάνη του "Μαυραϊδή-πασά" από τη Στεμνίτσα. Στα χρόνια της Τουρκοκρατίας ήταν κρυφό σχολειό. Από τα μέσα του 17ου λειτουργούσε στη Μονή  η "Σχολή της Δημητσάνας", σχολή Γορτυνίων κληρικών που ανέδειξε ηγετικές μορφές της Εκκλησίας όπως τον Πατριάρχη Γρηγόριο Ε΄. Υπήρξε κέντρο πνευματικής αντίστασης στα χρόνια της Τουρκοκρατίας, με πρωτεργάτες τον τελευταίο και τον Παλιών Πατρών Γερμανό. Η πνευματική της συμβολή συνεχίστηκε ως το 19ο αιώνα. Το 1834 με απόφαση της Βαυαρικής Αντιβασιλείας διαλύθηκε, οπότε τη σκυτάλη της πνευματικής της δραστηριότητας πήρε η Δημητσάνα.  
Σήμερα δεν σώζεται παρά μόνο το καθολικό της μονής που είναι ναός εγγεγραμμένος σταυροειδής με τρούλο. Ο ναός κοσμείται  από τοιχογραφίες  κρητικής τεχνοτροπίας που αποδίδονται στο ζωγράφο Βίκτωρα (1663) και διαθέτει αξιόλογο ξυλόγλυπτο τέμπλο.
Σήμερα η Μονή Φιλοσόφου αποτελεί παράρτημα της Μονής Τιμίου Προδρόμου Στεμνίτσας.

Χτίστηκε το 16ο αιώνα απέναντι από τη Μονή Φιλοσόφου, στην αριστερή όχθη του ποταμού Λούσιου και είναι από τις μεγαλύτερες μονές της Πελοποννήσου. Κολλημένη στο βράχο δεσπόζει στην αριστερή πλευρά του φαραγγιού του Λούσιου. Είναι ανδρική μονή και έχει τους περισσότερους μοναχούς σε σχέση με τις άλλες μονές της Αρκαδίας. Στα χρόνια του αγώνα κατά των Τούρκων ήταν νοσοκομείο. Διακοσμείται με σπάνιες τοιχογραφίες που θεωρούνται ότι ανήκουν στο Θεοφάνη τον Κρητικό και το Μόσχο. Στη βιβλιοθήκη της υπάρχουν αξιόλογα θεολογικά και φιλοσοφικά βιβλία. Η πρόσβαση στη μονή γίνεται είτε από δρόμο που ξεκινά από τη Στεμνίτσα, είτε από διαδρομή μέσα από το φαράγγι. Απέχει 39 χλμ. από την Τρίπολη.

Μονή Έλωνας

Η Μονή Ελωνας είναι ένα από τα ομορφότερα και τα πλέον γνωστά μοναστήρια της Αρκαδίας. Βρίσκεται στο δρόμο για τον Κοσμά 16 χιλ από το Λεωνίδιο (107 χλμ. από την Τρίπολη). Είναι φημισμένη για την τοποθεσία της. Χτισμένη σε ένα κάθετο και επιβλητικό κοκκινόβραχο, συναρπάζει τον επισκέπτη δίνοντας την εντύπωση ότι αιωρείται στο χάος. Η θέα από τη θέση της είναι εξαιρετική. Είναι κτίσμα του 16ο αιώνα. Πιστεύεται, ότι η εικόνα της Παναγίας που φυλάσσεται εκεί, είναι έργο του Αποστόλου Λουκά. Στο καθολικό υπάρχει ωραίο ξυλόγλυπτο  τέμπλο, πολλά αφιερώματα και κειμήλια. Γύρω-γύρω βρίσκονται παλαιά και καλοβαλμένα κτίσματα. Είναι γυναικεία μονή.

Μονή Βαρσών

Ιδρύθηκε το 16ο αιώνα και είναι αφιερωμένη στον Αγιο Νικόλαο. Το άφθονο νερό που τρέχει από τους κρουνούς της αυλής, έρχεται από μια κρυφή πηγή, μέσα από το ιερά βήμα του ναού. Έχει πλούσιο αρχείο, βιβλιοθήκη και πολλά κειμήλια. Ο ναός του Αγ. Νικολάου έχει διακοσμηθεί εξωτερικά με πολλά γλυπτά από παλαιότερο ναό. (11 χλμ από Τρίπολη, κοντά στο Νεοχώρι και πάνω από το Λουκά).

Γυναικεία μονή, βρίσκεται πάνω στο δρόμο Αγιου Πέτρου - Αστρους σε σε υψόμετρο 950 μ. και είναι αφιερωμένη στην Παναγία Είναι η πιο φημισμένη μονή της Κυνουρίας και προσελκύει μεγάλο αριθμό προσκηνητών. Περιβάλλεται από δάσος δενδρόκεδρων.  Η πρώτη μονή χτίστηκε το 14ο αιώνα. Η σημερινή μονή χτίστηκε το 1616 και είχε σημαντική προσφορά στον αγώνα του 1821. Το 19ο αιώνα ανακαινίστηκε ύστερα από καταστροφές που έπαθε από τον Ιμπραήμ. Το καθολικό της είναι μικρός μονόκλιτος σταυρεπίστεγος ναός μέ τρούλο και περιέχει την εικόνα της Παναγίας, (θεωρείται ότι είναι έργο του 1360). Η μονή περιλαμβάνει   επιβλητικό νεόδμητο ναό της Παναγίας. Περιέχει επίσης σημαντικό νεόδμητο τμήμα. Απέχει 44 χλμ. από Τρίπολη και 5 χλμ. από τον Αγιο Πέτρο.

Είναι κτισμένη πάνω στο βράχο στο φαράγγι του Λούσιου και σε εντυπωσιακό τοπίο ( l7ος αιώνας). Αφιερωμένη στη γέννηση της Θεοτόκου, αρχικά είχε τη μορφή ασκητηρίου με λίγα κελιά σφηνωμένα μέσα σε σπήλαιο. Οι τοιχογραφίες του καθολικού είναι έργα του Ναυπλιώτη ζωγράφου Δημήτρη Μόσχου (17ος αιώνας) και χαρακτηρίζονται από τη βυζαντινή παραδοσιακή τεχνοτροπία και την ιεροπρέπεια στην παράσταση των μορφών. Δίπλα από τη μονή βρίσκεται σπηλιά στην οποία είχε καταφύγει ο αδερφός του Θ. Κολοκοτρώνη, Γιώργάκης. Υστερα όμως από προδοσία ενός καλόγερου οι Τούρκοι επέδραμαν εκεί και τον σκότωσαν (68 χλμ. από Τρίπολη).

Μονή Κερνίτσας

Παλιό μοναστήρι κοντά στη Βυτίνα. Η παλιά μονή κτίστηκε το 14ο αιώνα, αφιερωμένη στην Κοίμηση της Θεοτόκου. Η σημερινή είναι κτισμένη στη θέση της παλιάς και είχε σημαντικό ρόλο στην Επανάσταση του 1821. Στα χρόνια της τουρκοκρατίας ήταν κρυφό σχολιό και καταφύγιο των κατατρεγμένων. Στο επάνω τμήμα της Μονής βρίσκεται το παρεκκλήσι των Ταξιαρχών, αριστούργημα τέχνης με το καλλιτεχνικό ξυλόγλυπτο τέμπλο, το οποίο χρησιμοποιείται ως εξομολογητήριο. Σήμερα είναι γυνακεία μονή (47 χλμ. από Τρίπολη, 3 χλμ. από Βυτίνα).

Μονή Επάνω Χρέπας

Γυναικεία μονή αφιερωμένη στην Παναγία, είναι χτισμένη σε πλαγιά του Μαινάλου, πριν το 16ο αιώνα. Βρίσκεται στο μεγαλύτερο υψόμετρο, από κάθε άλλο μοναστήρι στην Ελλάδα και είναι ορατό από την Τρίπολη. Στο μοναστήρι σώζονται το Δισκοπότηρο με το οποίο ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης κοινώνησε των αχράντων μυστηρίων και το Ευαγγέλιο, που ασπάστηκε πριν επιτεθεί για την απελευθέρωση της Τριπολιτσάς. (10 χλμ. από Τρίπολη).

Είναι χτισμένη στο ύψωμα Γουλά πάνω από τη Νεστάνη με εξαιρετική θέα προς το λεκανοπέδιο της Τρίπολης. Η λιθόστρωτη σκάλα του μοναστηριού οδηγεί σε θαυμάσια κτίσματα που χρονολογούνται από το 1740. 0 ναός είναι τρίκλιτη θολοσκέπαστη βασιλική (16 χλμ. από Τρίπολη, κοντά στη Νεστάνη).

Η μονή Λουκούς βρίσκεται κοντά στο Αστρος πάνω στον οδικό άξονα Τρίπολης-Αστρους. Είναι αφιερωμένη στη Μεταμόρφωση του Σωτήρος και είναι κτίσμα του l2ου αιώνα με αρχιτεκτονικό ενδιαφέρον. Χτίστηκε στα ερείπια του ιερού του Πολεμοκράτη εγγονού του Ασκληπιού. Η εκκλησία, όπως και άλλα κτίσματα της μονής, περιλαμβάνει εντοιχισμένα, γλυπτικά τμήματα υστερορωμαϊκών χρόνων. Η μονή έχει σημαντική βιβλιοθήκη με ιστορικά χειρόγραφα και κώδικες.
Στον προαύλιο χώρο της μονής υπάρχουν γλυπτά που προέρχονται από την παρακείμενη έπαυλη του Ηρώδη του Αττικού και γλυπτά με περίτεχνο διάκοσμο που προέρχονται από το αρχαίο ιερό. Με το ιερό αυτό είχε συνδεθεί ο Ηρώδης ο Αττικός ο οποίος έιχε κτίσει δίπλα την έπαυλή του. Στο μοναστήρι βρέθηκε ανάγλυφο του 4ου αι. π.Χ. που αναπαριστά τον Ασκληπιό και την οικογένειά του, που εκτίθεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών. Επίσης βρέθηκε τμήμα ράβδου με ελισσόμενο φύδι από άγαλμα του Ασκληπιού. (41 χλμ. από Τρίπολη, 4 χλμ. από ’στρος)

Μονή Καλτεζών

Ανδρική μονή, βρίσκεται κοντά στα όρια Αρκαδίας και Λακωνίας, κοντά στο χωριό Καλτεζές. H τοποθεσία της είναι όμορφη και καταπράσινη. Είναι ιστορικό μοναστήρι και μάλιστα στις 26 Μαίου του 1821, φιλοξένησε την πρώτη Πελοποννησιακή Γερουσία (31 χλμ. από Τρίπολη, 14 χλμ. από Ασέα).

Μονή Παναγιάς Αμπελάκη

Η μονή ιδρύθηκε το 19ο αιώνα, και είναι αφιερωμένη στη Γέννηση της Θεοτόκου. Είναι χτισμένη σε επιβλητική θέση , στους πρόποδες του Ταυγέτου (Ανατολικής Φαλαισίας ), κολλημένη σε απότομο βράχο. Το μοναστήρι προσφέρει έξοχη θέα προς τη γύρω περιοχή. Απέχει 5 χιλ από το χωριό Σκορτσινού και 10 χιλ. από το Λεοντάρι.

Μονή Παναγίας της Ρεκίτσας

Παλαιά μονή κοντά στο Λεοντάρι, χωμένη μέσα στα έλατα, κοντά στo Δυρράχιο. Ο ηγούμενος της μονής, Δημήτριος, ήταν στην επανάσταση του 1821ο περίφημος σημαιοφόρος του Παπαφλέσσα. Η μονή υπήρξε στη περίοδο της επανάστασης ορμητήριο του Παπαφλέσσα. 

Παλιό μοναστήρι (γυναικείο σήμερα) 5 χιλ. βορειοδυτικά του Λεωνιδίου. Είναι φωλιασμένο στην κοιλότητα μιας σπηλιάς σε απότομο κοκκινόβραχο σε ύψος 500 μ. Η μονή έχει εικόνες του 1650,  σταυρεπίστεγο καθολικό, σκαλιστό τέμπλο και κατάλευκα κελιά. Οι πρώτες μαρτυρίες για την ιστορία της χρονολογούνται από το 1628. Οι μοναχές βρίσκονται συνήθως στον Αγιο Χαράλαμπο, κοντινό μετόχι του μοναστηριού.

Ιστορικό και γραφικότατο μοναστήρι, το αρχαιότερο μοναστικό κέντρο της Τσακωνιάς. Το μοναστήρι βρίσκεται στον Πάρνωνα, πάνω στο δρόμο Αγίου Ανδρέα - Πραστού. Είναι αφιερωμένο στην Παναγία. Ονομάζεται και μονή της Ορθοκωστάς ή Αρτοκωστάς και ιδρύθηκε το 1617. Περιβάλλεται από συνεχόμενα κτίσματα με χαγιάτια και πυργίσκους. Στο κέντρο βρίσκεται το καθολικό, που είναι σταυροειδής ναός με τρούλο. Η μονή διαθέτει σημαντικό ιστορικό αρχείο του 18ου αιώνα. Στο ιερό φυλάσσονται κειμήλια και λείψανα. Κοντά στο μοναστήρι υπάρχουν τα ερείπια της Μονής Κάτω Παναγίας του 12ου αιώνα. Εδώ βρισκόταν η εικόνα της Παναγίας Αρτοκωστάς που αποδίδεται στον Ευαγγελιστή Λουκά.  Η εικόνα, που έχει αφιερώσεις του αυτοκράτορα Ιωάννη Η' Παλαιολόγου και του Ιωάννη Κατακουζηνού, είναι σήμερα στην Ιταλία. Η μονή πυρπολήθηκε από τον Ιμπραήμ το 1826.   Το καθολικό ξανακτίστηκε το 1865.
Σήμερα λειτουργεί σαν γυναικεία μονή.

Κοντά  στη Μονή Αρτοκωστάς, στο δρόμο προς το Πραστό βρίσκεται η ανδρική Μονή του Αγίου Νικολάου Καρυάς. Η αρχιτεκτονική του παραπέμπει στο Αγιο Ορος. Η στέγη της είναι σκεπασμένη με σχιστόλιθους του όρους Μαλεβού, και έχει χαγιάτια που περιβάλλουν το καθολικό. Το καθολικό είναι αγιορείτικου τύπου και έχει τοιχογραφίες του Γεωργίου Μόσχου (1638), θαυμάσιο ξυλόγλυπτο τέμπλο και άγια λείψανα.

Το μοναστήρι είναι κοντά στη Στεμνίτσα. Η εκκλησία της Ζωοδόχου Πηγής κτίστηκε τον 15^ο αιώνα και είναι βασιλικού ρυθμού. Σε ένα από τα κελιά της συνεδρίασε η Πρώτη Πελοποννησιακή Γερουσία το 1821.

Παλιό μοναστήρι στον Πάρνωνα, εγκαταλειμμένο σήμερα.

Μοναστήρι κοντά στο χωριό Πικέρνη της Μαντινείας.

Παλιό ανδρικό μοναστήρι αφιερωμένο στον Ιωάννη τον Πρόδρομο. Βρίσκεται στο φαράγγι του Καστριού, χτισμένο πάνω σε απόκρημνο βράχο.

Παλιό μοναστήρι αφιερωμένο στην Παναγία, κοντά στο δρόμο Αστρους-Αγίου Πέτρου

Παλιό μοναστήρι κοντά στη Βλαχέρνα χτισμένο σε ορεινή τοποθεσία. Δεν έχει μοναχούς σήμερα.

Βρίσκεται κοντά στην Κανδήλα. Ο χρόνος ίδρυσής της είναι άγνωστος. ’κμασε το 18ο αιώνα, πυρπολήθηκε το 1770 και έπαθε ζημιές στα χρόνια της Ελληνικής Επανάστασης. Πίσω από τον καθολικό του ναού υπάρχει, στο βράχο, ένα σπήλαιο, που χρησιμοποιείται για ψυγείο (41 χλμ. από Τρίπολη, μέσω Λεβιδίου)

Μονή Αγίας Παρασκευής

Παλιά μονή  χτισμένη σε ορεινή τοποθεσία 5 χιλ. από το χωριό Βάχλια της Γορτυνίας. Πριν από το χωριό και στο ύψος της αρχαίας πόλης Κώμης ξεκινά δρόμος που οδηγεί σε αυτήν,

Ομορφος ναός βυζαντινού ρυθμού χτισμένος τον 19 αιώνα στα ερείπια παλαιότερου ναού. Βρίσκεται στο χώρο της Παλαιάς Επισκοπής της Τεγέας και γιορτάζει στις 15 Αυγούστου, την Κοίμηση της Θεοτόκου, οπότε και γίνεται το μεγαλύτερο πανηγύρι της Πελοποννήσου. Στον μεσαίωνα περιβαλλόταν από φρούριο, ίχνη του οποίου σώζονται μέχρι σήμερα. Από τα χρόνια της Επανάστασης και μέχρι το 1851 γινόταν εκεί το πανηγύρι του "Κάλλους", όπου εκτός από τις θρησκευτικές τελετές γίνονταν και συνοικέσια. Ο ναός είναι χτισμένος επάνω σε αρχαίο θέατρο. Το δομικό υλικό του ναού περιλαμβάνει και αρχαία μάρμαρα αποσπασμένα από τις παρακείμενες αρχαιότητες των κλασικών και ρωμαϊκών χρόνων.

Είναι ο επιβλητικός μητροπολιτικός ναός της Τρίπολης και συγχρόνως το σύμβολό της. Είναι βυζαντινού ρυθμού, διακοσμημένος με μάρμαρο και βρίσκεται στην κεντρική πλατεία της πόλης. Παρουσιάζει την ιδιοτυπία να είναι χτισμένος πάνω από καταστήματα τα οποία αποτελούν και το εισόγειο της κατασκευής του. Εχει αξιόλογο τέμπλο και λαμπρό διάκοσμο.

Παλιός ναός χτισμένος μέσα στο μαγευτικό φαράγγι του Λούσιου, δίπλα στον ποταμό και κοντά στη Μονή Φιλοσόφου.

Πανέμορφη μικρή εκκλησία του 12ου αιώνα. Είναι  χτισμένη κάτω από το κάστρο της Καρύταινας σε μαγευτική τοποθεσία.

Ο ναός κτίστηκε τον 10ο αιώνα προς τιμήν της οσιομάρτυρος Θεοδώρας και βρίσκεται έξω από το χωριό Βάστα της Μεγαλόπολης και κοντά στο Ισαρι, σε όμορφη καταπράσινη ρεματιά. Η παράδοση λέει πως δεκαεπτά δένδρα που αντέχουν σε κάθε άνεμο, φύτρωσαν από θαύμα γύρω από το ναό. Η Οσιομάρτυς, λίγο πριν εκτελεστεί, είπε: "Το σώμα να γίνει ναός, τα μαλλιά μου δέντρα και το αίμα μου ποτάμι".

Ο ναός είναι βασιλικού ρυθμού του 17^ου αιώνα με καμπαναριό με φράγκικα στοιχεία. Βρίσκεται στην κεντρική πλατεία της Καρύταινας.

Βυζαντινό εξωκλήσι κοντά στο Λεβίδι, το οποίο πιστεύεται ότι ήταν καθολικό της παλιάς Μονής της Θεοτόκου. Εχει πλούσια εικονογράφηση και εντυπωσιακό διάκοσμο. Ο ναός έχει κτιστεί πάνω στα ερείπια του αρχαίου ναού της Υμνιας Αρτέμιδας, αρκετά τμήματα του οποίου έχουν χρησιμοποιηθεί στην κατασκευή του. Το εξωκλήσι γιορτάζει κάθε χρόνο στα "Εννιάμερα της Παναγίας" με μεγάλη εμποροπανήγυρι και εκδηλώσεις.