’κοβος


Ο ’κοβος (ή τo ’κοβο) είναι ένα ορεινό και ιστορικό χωριό της Φαλαισίας 6 χιλ. δυτικά του Δυρραχίου και 21 χιλ. από το Λεοντάρι. Είναι χτισμένο στις πλαγιές του Ταΰγετου σε υψόμετρο 825 μ. Απέχει από τη Μεγαλόπολη 32 χλμ., την Καλαμάτα 28 και την Τρίπολη 66 χιλ. Σήμερα αποτελεί δημοτικό διαμέρισμα του δήμου Φαλαισίας με έδρα το Λεοντάρι της επαρχίας Μεγαλοπόλεως. Κατά την απογραφή του 2001 απογράφησαν 271 κάτοικοι, αλλά οι μόνιμοι κάτοικοι είναι πολύ λιγότεροι. Κύριες ασχολίες τους είναι η γεωργία και κτηνοτροφία. Η ονομασία ’κοβος φαίνεται να ανάγεται τουλάχιστον στην περίοδο της Ενετοκρατίας και προέρχεται από το λατινική λέξη aqua (νερό), λόγω των πολλών πηγών που υπήρχαν στην περιοχή.

Η συμετοχή του χωριού στο αγώνα του 21 ήταν σημαντική. 4 χιλ. Β.Δ. του χωριού, στο ύψωμα Δραμπάλα ή Τραπεζοράχη (πρόσβαση 3 χιλ. πριν το χωριό, στο δρόμο από Λεοντάρι) έγινε στις 5-7 Ιουνίου 1825 η ομώνυμη μάχη μεταξύ των στρατευμάτων του Ιμπραήμ και των επαναστατών υπό τον Θ. Κολοκοτρώνη. Η μάχη αυτή έχει καθιερωθεί ως τοπική εθνική εορτή και κάθε χρόνο την ημέρα της Πεντηκοστής τελούνται εκδηλώσεις μνήμης.

Ο ’κοβος είναι στενά δεμένος με τη ζωή και τη δράση του Θ. Κολοκοτρώνη, αφού ο Γέρος του Μοριά έζησε στο χωριό για 12 χρόνια, μεγάλωσε, παντρεύτηκε και εγκατέστησε την οικογένειά του. Ο ’κοβος ανήκε κατά την προεπαναστατική περίοδο στα χωριά της ’νω Μεσσηνίας. Λόγω του δύσβατου του εδάφους, η περιοχή ήταν δυσπρόσιτη στους Τούρκους και παρείχε ασφάλεια στους αρματολούς και επαναστατημένους Έλληνες. Αφού ο Θεοδωράκης έζησε με τη μητέρα του και τα αδέλφια του στην Αλωνίσταινα μετά το θάνατο του πατέρα του στον Πύργο της Καστανίτσας, θέλησε να ακολουθήσει την πορεία του πατέρα του. Έτσι το 1785 επέστρεψαν οικογενειακώς στον ’κοβο, κοντά στον θείο του Αναγνώστη που ήταν μόνιμος κάτοικος του Ακόβου. Ο τόπος τους παρείχε ασφάλεια αλλά συγχρόνως έδινε στο Θοδωράκη πολλές δυνατότητες για να συνεχίσει τον Αγώνα. Αμέσως μετά τον ερχομό του στον ’κοβο και σε ηλικία 15 ετών διορίσθηκε, "με χατίρι", από τους καπεταναίους της περιοχής κάπος στην επαρχία Λεονταρίου. Το 1790 ο Θοδωρής παντρεύτηκε τη μικρότερη κόρη Αικατερίνη του προεστού Καρούτσου. Ο Κολοκοτρώνης έζησε άλλα επτά χρόνια παντρεμένος στον ’κοβο, όπου εγκατέστησε το σπιτικό του παίρνοντας προίκα σπίτι και χωράφια. Με άσβεστη μέσα του τη φλόγα της λευτεριάς ξεκίνησε από τον ’κοβο τη δράση του. Μετά το μεγάλο διωγμό του 1806 κατέφυγε στη Ζάκυνθο όπου κατετάγη στο ’γγλο-Ελληνικό Σώμα με το βαθμό του Λοχαγού. Εκεί είχε την ατυχία να χάσει πρόωρα την γυναίκα του.

Με το ξεκίνημα της επανάστασης ο Κoλοκοτρώνης κατέβηκε στην Πελοπόννησο και επισκέφτηκε το χωριό όπου είχε αφήσει το σπίτι του, τους συγγενείς, φίλους και συμπολεμιστές του. Κατά την επέλαση του Ιμπραήμ το 1825 προς την Τριπολιτσά, και αφού είχαν προηγηθεί οι μάχες στη Σφακτηρία, το Κρεμμύδι και το Μανιάκι, η Κυβέρνηση του Μαυροκορδάτου τον απελευθέρωσε από τη φυλακή της Ύδρας για να του αναθέσει την αντιμετώπιση του εισβολέα. Τότε ο Κολοκοτρώνης αποφάσισε να αναχαιτίσει με μικρή δύναμη τον Ιμπραήμ στο ύψωμα της Δραμπάλας κοντά στο χωριό. Όταν ο στρατός του Ιμπραήμ (15.000 άνδρες) έφθασε στην Πολιανή και έβαλε φωτιά στα σπίτια, ο Κολοκοτρώνης μάζεψε όλους τους κατοίκους στην εκκλησία της Αγίας Σωτήρας, για να λειτουργηθούν και να κοινωνήσουν. Συγχρόνως διέταξε να εγκαταστήσουν ταμπούρια στη θέση Δραμπάλα. Ο ίδιος τότε κάθισε δίπλα στην εκκλησία, στην πέτρα που έχει γράψει το όνομα του και τους μίλησε. Τους ενθάρρυνε και τους υποσχέθηκε πως η λευτεριά θά έλθει και τότε θα φτιάξουν την εκκλησία μεγαλύτερη (πράγματι το 1917 οι Ακοβίτες έφτιαξαν στη θέση της μεγαλύτερη εκκλησία, στη μορφή που είναι σήμερα). Η μάχη της Δραμπάλας δόθηκε στις 5-7 Ιουνίου του 1825. Ο Κολοκοτρώνης ήταν στην απέναντι θέση Γιαννοκάμαρα, όπου έδινε οδηγίες. Δυστυχώς, παρά τη γενναία αντίσταση, οι Έλλήνες αναγκάστηκαν να υποχωρήσουν προ της αριθμητικής υπεροχής του εχθρού. Καθυστέρησαν όμως τον Ιμπραήμ και του προκάλεσαν βαρειές απώλειες (700 νεκροί και 300 τραυματίες).

Έξι μήνες πριν το θάνατο του ο Γέρος του Μοριά επισκέφθηκε τον ’κοβο, στις αρχές Αυγούστου του 1842, όπου έμεινε 8 μέρες. Εκεί αντάμωσε τους συγγενείς του, φίλους και συμπολεμιστές του και εκκλησιάστηκε. Μάλιστα στις 6 Αυγούστου, φεύγοντας από το χωριό, επισκέφτηκε τη βρύση του Λεζονά, που βρίσκεται 1 χιλ. βόρεια του χωριού κοντά στο δρόμο που ενώνει τον ’κοβο με το Λεοντάρι. Εκεί κατέβηκε από το άλογο του και αφού ήπιε νερό, αγνάντεψε την περιοχή, αφήνοντας το βλέμμα του να πλανηθεί στην Τραπεζόραχη και την Ρουπακόραχη.... Φεύγοντας από τη βρύση είπε : "’ντε καημένε Λεζονά αρκετά σε γλέντησα. Τώρα ας σε γλεντήσουν και άλλοι". Στις 4 Φλεβάρη του 1843 πέθανε.

Σήμερα στο χωριό πολλά στοιχεία μαρτυρούν και θυμίζουν τη σχέση του Θ. Κολοκοτρώνη με αυτό. Το σπίτι του έγινε αργότερα Σχολείο, ενώ σήμερα έχει διαμορφωθεί σε Πολιτιστικό Κέντρο του χωριού. Η πουρνάρα και η πέτρα που καθόταν έχει τοποθετηθεί σε βάθρο στην πλατεία του ναού της Αγίας Σωτήρος, στην οποία είχε κάνει το μεγάλο τάμα. Επίσης είναι αναγνωρίσιμα τα χωράφια του (θέση Κοτρωνησαίϊκα) και το αλώνι του, γνωστό με το σημερινό τοπωνύμιο "Μεταξαίϊκα αλώνια" (οι Μεταξαίοι ήταν πρώτου βαθμού συγγενείς του και κληρονόμοι του), στη θέση Περταίϊκα, ανάμεσα στη Δραμπάλα και στα όρια του χωριού Κάτω Γιαννέικα.

Πολλά και ζωντανά είναι τα πανηγύρια του χωριού, τα οποία συσπειρώνουν τους κατοίκους και κρατούν ζωντανές τις τοπικές παραδόσεις. Προστάτης του χωριού είναι ο ’γιος Γεώργιος του οποίου ο ναός βρίσκεται δυτικά του χωριού, σε απόσταση 3 χιλ. Ο ναός είναι βυζαντινού ρυθμού και αντικατέστησε παλαιότερη εκκλησία. Εδώ πραγματοποιείται μεγάλο πανηγύρι στις 23 Απριλίου ή την δεύτερη ημέρα του Πάσχα, το οποίο συγκεντρώνει πλήθος κόσμου από την περιοχή. Στο πανηγύρι αναβιώνει ένα μοναδικό τοπικό έθιμο, η "θυσία του Κουρμπανιού". Πρόκειται για έθιμο που καθιερώθηκε στα χρόνια της Τουρκοκρατίας από τον προεστό Καρούτσο, την κόρη του οποίου παντρεύτηκε ο Θ. Κολοκοτρώνης. Ο προεστός έταξε να θυζιάζεται κάθε χρόνο ένα μοσχάρι στον ’η-Γιώργη. Στο φαγητό έχουν δικαίωμα να συμμετέχουν μόνον οι ξένοι επισκέπτες και όχι οι Ακοβίτες ή οι έχοντες συγγενείς εκεί. Στον περίβολο της εκκλησίας υπάρχει στέγαστρο για τους προσκυνητές, σφαγείο όπου γίνεται η θυσία του μοσχαριού, όπως και μαγειρείο όπου γίνεται η προετοιμασία και το μοίρασμα του κρέατος στους ξένους επισκέπτες. Το όμορφο τοπίο συμπληρώνουν αιωνόβια πουρνάρια που προσφέρουν τον ίσκιο τους στους προσκυνητές.

’λλο σημαντικό τοπικό πανηγύρι είναι της Κοίμησης της Θεοτόκου στις 15 Αυγούστου όπου εορτάζει το μικρό εξωκλήσι της Παναγίας που είναι χτισμένο χαμηλότερα, στον κάμπο του χωριού. Και αυτό το πανηγύρι συγκεντρώνει αρκετό κόσμο από την περιοχή αλλά και πολλούς επισκέπτες. Κοντά στο εξωκλήσι της Παναγίας υπάρχει η όμορφη εκκλησία της Αγίας Τριάδας που εορτάζει την Πεντηκοστή με πανηγύρι όπου προσφέρεται γίδα βραστή, τοπικό κρασί, χωριάτικο ψωμί, και τυρί μυζήθρα. Την φροντίδα έχει ο Πολιτιστικός Σύλλογος Ακόβου. Ο περίβολος του ναού είναι κατάλληλα διαμορφωμένος με στέγαστρο, τραπέζια και καθίσματα για την εξυπηρέτηση των επισκεπτών. Τέλος στην κορυφή του ιστορικού βουνού της Δραμπάλας, βρίσκεται η εκκλησία της Αγίας Παρασκευής που εορτάζει στις 26 Ιουλίου. Μετά τη λειτουργία προσφέρεται στους προσκυνητές ψητή γουρουνοπούλα και τοπικό κρασί. Στη θέση της εκκλησίας υπήρχε ένα εξωκλήσι που κατά την διάρκεια της μάχης της Δραμπάλας χρησιμοποιήθηκε ως πρόχειρο νοσοκομείο. Το εξωκλήσι κατεστράφη από τους Τούρκους, αλλά αργότερα χτίστηκε από τους ίδιους τους Κολοκοτρωναίους. Σήμερα ο γύρω χώρος έχει διαμορφωθεί και έχει στηθεί Μνημείο Πεσόντων.

Μνημείο για την περιοχή αποτελεί μεταβυζαντινό εξωκλήσι αφιερωμένο στην Αγία Σολομονή και στα επτά τέκνα της, τους "Αγίους Μακαβαίους", που είναι χτισμένο νότια του χωριού σε μικρό λόφο με κυπαρίσσια, στην περιοχή του Μαχαλά. Αξιόλογες είναι οι αγιογραφίες του τέμπλου. Κατά την παράδοση η εκκλησία αποτελεί Καθολικό παλαιότερης Μονής η οποία είχε σημαντική εθνική και πνευματική προσφορά στην ζωή της περιοχής κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας. Μάλιστα κατά την παράδοση λειτούργησε και σαν κρυφό σχολειό. Ο ναός της Αγία Σολομονής εορτάζει την 1η Αυγούστου.

Κοντά στο χωριό (3 χιλ.) βρίσκεται το χωριό Λεπτίνιο, ενώ υπάρχει οδική σύδεση και με το χωριό Γούπατα που βρίσκεται βόρεια. Η οδική πρόσβαση στο χωριό γίνεται από τους κάτω Γιανναίους και από το Δυρράχι.


Χάρτης


Τελευταία ενημέρωση: 13/07/2002

Τόποι και Τοποθεσίες

Copyright 2001© - Δ. τόπος ΑΡΚΑΔΙΑ