Μαγούλιανα

Τα Μαγούλιανα είναι ένα γραφικότατο χωριό της Γορτυνίας και απέχει 58 χλμ. από την Τρίπολη. Βρίσκεται δυτικά της Βυτίνας (12 χιλ) και απέχει 5 χιλ. από τον δρόμο Βυτίνας-Λαγκαδίων-Πύργου. Χτισμένο σε πλαγιά του Μαινάλου σε υψόμετρο 1360 μ. είναι το ψηλότερο χωριό της Πελοποννήσου και περιβάλλεται από όμορφο και πυκνό ελατοδάσος. Eίναι χτισμένο στην κορυφή ενός μεγάλου πετάλου και απλώνεται αμφιθεατρικά σε απότομη βουνοπλαγιά. Δίνει έτσι μια θαυμάσια εικόνα που θυμίζει τα Λαγκάδια. Τα πετρόκτιστα σπίτια του, πολλά από τα οποία είναι καλά συντηρημένα, ακολουθούν τη γνωστή γορτυνιακή αρχιτεκτονική παράδοση και δίνουν μια θαυμάσια εικόνα με την αμφιθεατρική τους δόμηση. Το χωριό έχει πληγεί από τη μετανάστευση και διατηρεί μόλις 80 μόνιμους κατοίκους το χειμώνα. Το καλοκαίρι όμως γνωρίζει αρκετή κίνηση.

Ψηλά στο φρύδι του χωριού, o δρόμος προχωρά προς το δάσος, για να φθάσει στο Βαλτεσινίκο (7 χλμ.), μετά από μια θαυμάσια διαδρομή. Η περιοχή προσφέρει μαγευτική και πανοραμική θέα προς ολόκληρη σχεδόν την οροσειρά του Μαινάλου και τη Βυτίνα. Το χωριό έχει όμορφες εκκλησίες, πολλά πλατάνια, παλιά γραφικά καφενεία και ταβέρνες με καλό φαγητό. Μέσα στο χωριό υπάρχουν δύο παλιά πετρόχτιστα γεφύρια.

Αξιόλογες είναι οι εκκλησίες του χωριού. Η πιο ενδιαφέρουσα   είναι η εκκλησία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, στον κάτω μαχαλά, του 17ου αιώνος (1840). Η εκκλησία έχει θαυμάσιο ξυλόγλυπτο τέμπλο που θεωρείται από τα ωραιότερα της Ευρώπης και περίτεχνες επιχρυσωμένες εικόνες. Το τέμπλο είναι έργο του Ηπειρώτη μάστορα Χριστόδουλου και έχει διαστάσεις 10x4.70 μ.  Παρουσιάζει ομοιότητες με το τέμπλο του Αγίου Νικολάου στο Γαλαξείδι και είναι προγενέστερο από αυτό. Έχει φιλοτεχνηθεί με την τεχνική του λεγόμενου "τρυπητού", αφήνοντας διαμπερή κενά ανάμεσα στα ξυλόγλυτα θέματα, τα οποία αναπαριστούν κυρίως σκηνές, ανάγλυφα διαμορφωμένες, από την Παλαιά και την Καινή Διαθήκη. Υπάρχουν επίσης και αξιόλογες μορφές με έντονη επίδραση της όψιμης ενετικής τέχνης του 19ο αιώνα (Baroc).  Πιο πάνω την εκκλησία είναι η επίσης αξιόλογη εκκλησία του Αγίου Δημητρίου. Δίπλα στον αμαξιτό επαρχιακό δρόμο και απέναντι από την πλατεία με το μεγάλο πλάτανο στο πάνω χωριό, είναι η εκκλησία του Προφήτη Ιωάννη του 18ου αιώνα, με αξιόλογο γλυπτό υπέρθυρο.

Τα Μαγούλιανα, είναι χτισμένα κοντά στη θέση "Αργυρόκαστρο" ή "Ανδρόκαστρο" ("Argirocastro vel Androcastro" όπως αναφέρεται σε βενετσιάνικο χρονικό). Στη θέση αυτή υπήρχε η αρκαδική πόλη Αργυρόκαστρο η οποία εξαφανίστηκε πριν από εκαντοντάδες χρόνια, ενώ ακόμα και σήμερα υπάρχουν εκεί υπολείματα του κάστρου. Στις 20 Αυγούστου 1927 το χωριό μετονομάστηκε σε Αργυρόκαστρο, αλλά σύντομα το όνομα αυτό εξέπεσε και καθιερώθηκε το όνομα που διατηρεί μέχρι και τις μέρες μας.

Το τοπωνύμιο Μαγούλιανα είναι μάλλον μοναδικό στην Ελλάδα. Υπάρχει μόνο μία αναφορά τοπωνυμίας "Μαγουλιάνης", σε ανέκδοτα έγγραφα, κοντά στο χωριό Βουνό της Τεγέας και το χωριό "Μαγούλα" στην ίδια περιοχή. Σύμφωνα με μια εκδοχή, το όνομα προέρχεται από τη σλάβικη λέξη "magila" που σημαίνει "λόφος", "ύψωμα". Πιθανότατα, ο οικισμός δημιουργήθηκε μέσα στα χρόνια της Τουρκοκρατίας (όπως αναφέρει ο ιστορικός Τάκης Κανδηλώρος) στην περιοχή που σήμερα βρίσκεται το χωριό και όπου τότε κατοικούσε μόνο ένας ποιμένας με το όνομα Ανδρώνης. Σ' αυτό βρήκαν καταφύγιο από τις επιδρομές των Λαλαίων Τούρκων, κάτοικοι από τα χωριά Άγιο Αθανάσιο, Άγιο Κωνσταντίνο (Λειβάδι), Άγιο Ιωάννη (Καμπέας), Πετροβούνι και Κατσίποδα.

Σύμφωνα με την τοπική παράδοση, στο χωριό κατοικούσε μια νεαρή κοπέλα με το όνομα Σκλάβα, η οποία αψήφησε τον κίνδυνο από τις επιδρομές των Τούρκων και μετέβη στην πηγή της Αγια-Λεούσας όπου όμως την άρπαξαν οι Αλβανοί. Όταν την ανέβασαν στο άλογο αυτή το χτύπησε και εξαφανίστηκε. Τόσο δυνατός λέγεται ότι ήταν ο βηματισμός της, που έμεινε τ' αχνάρι της πάνω σ΄'ενα βράχο δίνοντας στην ευρύτερη περιοχή το όνομα "Σκλάβας Αχνάρι. Κοντά σ΄αυτό το σημείο βρίσκεται και ένας ενδιαφέρων γεωλογικός σχηματισμός. Οι παλιότεροι έλεγαν ότι πρόκειται για την πετρωμένη "Κυρά των Μαγουλιάνων", η οποία πέτρωσε εκεί προσευχόμενη στο Θεό να τη σώσει από τους Τούρκους που την κυνηγούσαν. Στις τελευταίες γενιές ωστόσο ο σχηματισμός αυτός έχει περάσει με το όνομα "Κολοκοτρώνης".

Η συνεισφορά του χωριού στον αγώνα των Ελλήνων το 1821 ήταν πολύ σημαντική, σύμφωνα πάντα με αυτά που αναφέρουν οι Φώτιος Χρυσανθακόπουλος ή Φωτάκος (του οποίου και ήταν τόπος καταγωγής τα Μαγούλιανα) και ο Κανέλλος Δεληγιάννης. Τα Μαγούλιανα καταστράφηκαν από τα στρατεύματα του Ιμπραήμ στις 5 Ιουλίου 1825. Ήταν το τελευταίο χωριό που κατέστρεψαν οι Τούρκοι πριν αλλάξει η πολεμική τακτική των ελληνικών στρατευμάτων απέναντι στον Ιμπραήμ.

Το 1928, χτίστηκε έξω από το χωριό (2 χιλ.) και στην περιοχή από την οποία περνάει ο δρόμος για το χωριό Βαλτεσινίκο μέσα στο ελατόδασος, το Σανατόριο της Μάνας. Τα χρήματα είχε συγκεντρώσει η Άννα Παπαδοπούλου, αδερφή του Παύλου Μελά και γνωστή με το όνομα "η μάννα του Στρατιώτη", με εράνους που είχε πραγματοποιήσει στην Αμερική και από τη δωρεά για το σκοπό αυτό που έκαναν οι Γεώργιος και Δημήτριος Σπετζερόπουλος. Το Σανατόριο προορίζοταν για τους φυματικούς φαντάρους και ξεκίνησε τη λειτουργία του το 1928, ενώ το 1930 παραδόθηκε σε κοινή χρήση και έδωσε μεγάλη κίνηση στα Μαγούλιανα. Στα χρόνια της Γερμανοϊταλικής κατοχής και τα χρόνια που ακολούθησαν ξεκίνησε η αντίστροφη μέτρηση για το κτίριο αυτό το οποίο στέκει τώρα λεηλατημένο περιμένοντας την εκ νέου αξιοποίησή του από το 1952, οπότε και εγκαταλήφθηκε ολοκληρωτικά

Στα χρόνια πριν και μετά τον πόλεμο, πολλοί Μαγουλιανίτες μετέφεραν τα κοπάδια τους στα χειμαδιά πεδινών περιοχών, κύρια της Ηλείας και του Αιγίου, και αρκετοί δούλεψαν και σε διάφορες αγροτικές δουλειές (κυρίως ελιές και σταφίδες). Αποτέλεσμα ήταν πολλοί από αυτούς να μεταναστεύσουν στις εν λόγω περιοχές. Άλλωστε υπάρχει ολόκληρη συνοικία στην Αμαλιάδα που ονομάζεται "Μαγουλιανίτικα", ενώ δεν είναι λίγοι και οι Μαγουλιανίτες που κατοικούν στο Αίγιο χωρίς όμως να έχουν χάσει την επαφή με την ιδιαίτερη πατρίδα τους.

Το Δεκαπενταύγουστο γίνεται στην πλατεία δίπλα από τον Αι-Γιάννη μεγάλο πανηγύρι με πολύ κόσμο από τη γύρω περιοχή, δημοτική μουσική και άφθονα ψητά και κρασί.

Οι διαδρομές από τη Βυτίνα προς τα Μαγούλιανα και το Βαλτεσινίκο είναι μια από τις πιο όμορφες της Αρκαδίας. Κοντά στη διακλάδωση για το χωριό στο δρόμο Τρίπολης-Πύργου βρίσκονται τα υπολείμματα του αρχαίου ιερού της Μεθυδριάδας, δίπλα από το εκκλησάκι της Παναγίας. Ο δρόμος από το χωριό συνεχίζει ανηφορικά προς το Αργυρόκαστρο για να διακλαδωθεί στη συνέχεια σε δύο δρόμους. Ο ένας δρόμος, δεξιά, οδηγεί προς το ύψωμα του Αργυροκάστρου, όπου και το ομώνυμο κάστρο, και στα χωριά Λάστα   (4 χιλ) και Αγριδάκι. Σε μικρή απόσταση και στη δεξιά πλευρά του δρόμου αυτού δεσπόζει ο βράχος του Κολοκοτρώνη. Ο άλλος δρόμος κατηφορίζει προς το Βαλτεσινίκο. Στα αριστερά διακρίνεται χαμηλότερα το εγκαταλειμμένο σανατόριο "Μάνα". Σε μικρή απόσταση υπάρχει ξενώνας, και ο δρόμος συνεχίζει διασχίζοντας το πυκνό ελατόδασος μέσα σε ένα υπέροχο και καταπράσινο τοπίο.

Αριθμός επισκεπτών:

Copyright 2001© - Δ. τόπος ΑΡΚΑΔΙΑ