Άρθρα και Κείμενα

Μια Φωνή "Αντάμωσης" κι Ελπίδας για τους ξεχασμένους Έλληνες της Διασποράς

Μια ελληνίδα γιατρός Αρκαδικής καταγωγής αγωνίζεται για το ζωντάνεμα του ελληνισμού και της ελληνικής εκπαίδευσης στην Αργεντινή

Dr. Christos Alexopoulos,
Τμήμα Μηχανικών Η/Υ και Πληροφορικής, Πανεπιστήμιο Πατρών,
Eπ. υπεύθυνος του ερευνητικού έργου "ΑΡΚΑΔΙΑ", http://arcadia.ceid.upatras.gr
University of Patras
Πάτρα 8 Απριλίου 2006

"Ο Οδυσσέας άργησε 10 χρόνια για να επιστρέψει στην Ιθάκη. Εγώ θα έλεγα πως επιστρέφω στην Κρήτη, πως επιστρέφω στην Ελλάδα, εικοσιπέντε αιώνες μετά από την στιγμή που όλα άρχισαν εδώ. Εδώ που άρχισε ο στοχασμός, η διαλεκτική, η ποίηση, η φιλοσοφία, απλώς όλα. Εσείς μπορείτε να διαλέξετε τώρα. Μπορείτε να με υπολογίσετε σαν έναν εξόριστο Έλληνα στην Νότιο Αμερική, που επιστρέφει στην πατρίδα του, η να πείτε πως πάντα ήμουν στην Ελλάδα, όχι με το σώμα άλλα με το πνεύμα."

Jorge Luis Borges [1]

Όνειρο και πραγματικότητα

Η μακρινή Αργεντινή, η απέραντη και πολυτάραχη αυτή χώρα των κοινωνικών αντιθέσεων, της παράδοσης και της λογοτεχνίας των γκάουτσος, των μεγάλων λατινοαμερικάνων συγγραφέων (Jorge Luis Borges, Julio Cortasar, Hernesto Sabato και τόσων άλλων…) και του ερωτισμού των μουσικών και των χορών του tango, της ατέλειωτης πάμπας, των επιβλητικών οροσειρών των Άνδεων και των αχανών παγετώνων της Παταγονίας, ένας τόπος που ενσάρκωσε μια λαϊκή ψυχή ηρωική, νοσταλγική και πονεμένη, για αιώνες τώρα στέγαζε τ' όνειρο και την ελπίδα εκατομμυρίων μεταναστών και όπου γης κατατρεγμένων. Μαζί με τον αγώνα και τη "μοναξιά" της ξενιτιάς. Αλλά και ένας τόπος που, εδώ και πολλά χρόνια, στενάζει κάτω από δικτατορίες, κοινωνικές και πολιτικές αναταραχές και οικονομικές αναταράξεις…

Η χώρα αυτή υπήρξε, μαζί με την Βραζιλία, ο προορισμός του κύριου ρεύματος των Ελλήνων εποίκων που κατευθύνθηκαν στις χώρες της Λατινικής Αμερικής προς αναζήτηση καλύτερης τύχης. Ή παρουσία του ελληνικού στοιχείου στην Αργεντινή ανάγεται στο τέλος του 19ου με αρχές του 20ου αιώνα [2], ενώ αναφέρεται και πολύ προγενέστερη εμφάνιση Ελλήνων [3]. Κατά την περίοδο του μεσοπολέμου, σημειώθηκε έντονο μεταναστευτικό ρεύμα Ελλήνων, κυρίως προσφύγων από την Μικρά Ασία [4]. Λόγω όμως των αλλεπάλληλων οικονομικών, κοινωνικών και πολιτικών συγκυριών, το όνειρο για μια καλύτερη ζωή δυστυχώς δεν εκπληρώθηκε για ένα μεγάλο μέρος της ομογένειας. Κι έτσι το ρεύμα της μετανάστευσης στέρεψε και διακόπηκε οριστικά στο τέλος της δεκαετίας του 1960.

Σύμφωνα με στοιχεία του Υπουργείου Εξωτερικών, η ελληνική ομογένεια αριθμεί σήμερα 20.000 άτομα περίπου, ενώ πηγές της ελληνορθόδοξης εκκλησίας ανεβάζουν τον αριθμό αυτό σε 60.000, μαζί με όσους έχουν ελληνική καταγωγή. Έτσι, αν λάβουμε υπ' όψη ότι η πρώτη γενιά ήδη συρρικνώνεται και ότι επικρατούν οι μεικτοί γάμοι, το ελληνικό στοιχείο μοιραία οδηγείται σε αφομοίωση.

Οργανωμένες ελληνικές κοινότητες υπάρχουν και δρουν σήμερα στο Μπουένος Άιρες, καθώς και σε άλλες μεγάλες πόλεις της Αργεντινής: Rosario, Komodoro-Rivadavia, Cordova και Berisso, ενώ άλλες μικρότερες υπάρχουν και σε άλλες πόλεις. Χαρακτηριστικά, στο Μπουένος Άιρες που συγκεντρώνει και το μεγάλο μέρος της ελληνικής ομογένειας (περίπου το 60%), υπάρχουν τρεις μεγάλες ελληνικές κοινότητες: "Πανελλήνιος" (ο παλαιότερος σύλλογος, ιδρυθείς πριν από 80 χρόνια περίπου), "Ελληνική Κοινότητα" και "Γέρος του Μοριά". Σε ολόκληρη την Αργεντινή υπάρχουν 6-7 περίπου μεγάλες ελληνικές κοινότητες, στις οποίες συγκαταλέγονται και οι πιο πάνω. Ακόμα, ελληνικής καταγωγής πολίτες υπάρχουν διεσπαρμένοι -απομονωμένοι και ξεχασμένοι - σε απομακρυσμένες μικρές πόλεις και χωριά. Το πρόβλημα της επικοινωνίας μεταξύ των συλλόγων, όπως και μεταξύ των μεμονωμένων ομογενών είναι οξύ, δεδομένου ότι δεν υπάρχουν ούτε φθάνουν ελληνικές εφημερίδες, ραδιοφωνικές και τηλεοπτικές εκπομπές - εκτός από μια ισπανόφωνη ιδιωτική ραδιοφωνική εκπομπή με πολύ περιορισμένη τοπική εμβέλεια-. Επιπλέον η χώρα δεν βρίσκεται στην εμβέλεια κανενός από τα ελληνικά και ομογενειακά μέσα ενημέρωσης.

Το πρόβλημα επιτείνει η κακή κατάσταση της οικονομίας, και ιδιαίτερα η πρόσφατη μεγάλη οικονομική κρίση του 2001, κατά την οποία η ελληνική ομογένεια γνώρισε εξαιρετικά δύσκολες στιγμές, μαζί με τον υπόλοιπο πληθυσμό. Η κρίση αυτή εξακολουθεί να μαστίζει τη χώρα μέχρι τις μέρες μας. Οι οικονομίες πολλών ομογενών έχουν εξανεμισθεί, ενώ ακόμα και σήμερα πολλές τραπεζικές καταθέσεις παραμένουν δεσμευμένες, τη στιγμή που η ισοτιμία του εθνικού νομίσματος (πέσος) έχει μειωθεί κατά 2/3 έναντι του δολαρίου (από 1 προς 1 που ήταν πριν), ενώ οι μισθοί κυμαίνονται κατά μέσον όρο στα 150$ μηνιαίως. Οι Έλληνες ομογενείς, όπως και οι Αργεντινοί, συνήθισαν πλέον σ' αυτή την κατάσταση, αλλά ελπίζουν ότι θα έρθουν και πάλι καλύτερες μέρες…

Κατάσταση της Ελληνικής Εκπαίδευσης

Αναμφισβήτητα το μεγάλο πρόβλημα για το τμήμα αυτό της Ελληνικής Διασποράς είναι η Ελληνική παιδεία. Το φαινόμενο άλλωστε είναι γενικότερο, αφού εδώ και αρκετά χρόνια η Ελληνική εκπαίδευση στην αμερικανική ήπειρο βρίσκεται σε μια φθίνουσα πορεία, γεγονός που προκαλεί σοβαρές ανησυχίες για την συνέχεια της ύπαρξης του Ελληνισμού στην περιοχή. Αυτό εξ' άλλου επισημαίνει και το Συμβούλιο Αποδήμου Ελληνισμού (ΣΑΕ) σε έκθεσή του το 2004 [5], στην οποία μάλιστα διατυπώνεται μια δέσμη προτάσεων προς την Ελληνική πολιτεία (χωρίς ο γράφων να γνωρίζει περί της συνέχειας). Όμως ειδικά στην Αργεντινή, η ελληνική εκπαίδευση είναι ουσιαστικά ανύπαρκτη, ή τουλάχιστον βρίσκεται σε δραματική κατάσταση, όπως άλλωστε συμβαίνει και στις υπόλοιπες χώρες της Λατινικής Αμερικής. Η επαφή με τα ελληνικά πράγματα, η διατήρηση της γλώσσας, της ελληνικότητας, ακόμα και αυτής της ελληνικής συνείδησης επαφίεται εξ' ολοκλήρου στον κάθε Έλληνα ομογενή. Υπάρχουν ελάχιστα σχολεία, τα οποία λειτουργούν υπό την αιγίδα των μεγαλύτερων τοπικών αστικών ελληνικών κοινοτήτων. Σε ολόκληρη την Αργεντινή λειτουργεί ένα μόνον "κανονικό" σχολείο πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης που παρέχει ελληνική εκπαίδευση. Βρίσκεται στο Μπουένος Άιρες και τελεί υπό την αιγίδα του ομογενειακού συλλόγου "Ελληνική Κοινότητα". Είναι και το μοναδικό σχολείο όπου υπηρετούν αποσπασμένοι καθηγητές και δάσκαλοι - 5 περίπου - από το Ελληνικό Υπουργείο Παιδείας. Το πρωί το σχολείο αυτό λειτουργεί με μαθήματα που διδάσκονται στα ισπανικά, ενώ το απόγευμα γίνονται, για όσους επιθυμούν, μαθήματα στα ελληνικά (για 4 ώρες περίπου). Το αποτέλεσμα είναι ότι, λόγω των μεγάλων αποστάσεων -το Μπουένος Άιρες έχει σήμερα πληθυσμό 15 εκατ. κατοίκων- ο αριθμός των ελληνικής καταγωγής μαθητών που παρακολουθούν το απογευματινό μέρος είναι πολύ μικρός…

Στα υπόλοιπα σχολεία δεν υπάρχει δυνατότητα αποστολής δασκάλων από την Ελλάδα. Η διδασκαλία μαθημάτων ελληνικών γίνεται, ελλείψει κανονικών δασκάλων, από εθελοντές ομογενείς οι οποίοι γνωρίζουν καλύτερα τα ελληνικά. Τα μαθήματα παρακολουθούν ελληνικής και μη καταγωγής πολίτες της Αργεντινής. Ενδεικτικά στο σύλλογο "Πανελλήνιο" υπάρχουν σήμερα περίπου 150 μαθητές, μικροί και μεγάλοι, ενώ τα μαθήματα είναι δωρεάν και συνεχίζονται και το καλοκαίρι. Επίσης, τα μαθήματα γίνονται υποχρεωτικά μια μόνον μέρα την εβδομάδα (π.χ. στον "Πανελλήνιο" κάθε Σάββατο για 6 ώρες), αφού οι εθελοντές διδάσκοντες δεν μπορούν να αφήσουν τις κύριες επαγγελματικές απασχολήσεις τους...

Παράλληλα, όσον αφορά πάντα στην ελληνική εκπαίδευση, υπάρχει παντελής έλλειψη διδακτικών μέσων και εκπαιδευτικού υλικού: ελληνικών βιβλίων, εφημερίδων, δίσκων μουσικής, πολυμεσικών τίτλων CD-ROM και DVD με ελληνικές ταινίες. Κάποιες μεμονωμένες ενέργειες ενίσχυσης των ομογενών με εκπαιδευτικό υλικό κατά καιρούς γίνονται - όπως π.χ. το 2005 με την αποστολή ενός αριθμού βιβλίων από το Ίδρυμα "Ωνάσης"- δεν αρκούν όμως για να αντιμετωπισθεί το πρόβλημα. Επιπλέον, οι βιβλιοθήκες των ελληνικών συλλόγων - και σχολείων - είναι ανύπαρκτες έως υποτυπώδεις (20-30 βιβλία). Έτσι το μοναδικό πρόσφορο μέσο επαφής με την Ελλάδα είναι το Διαδίκτυο για όσους έχουν δυνατότητα πρόσβασης. Σαν μέσο άντλησης πηγών, αλλά και σαν ελληνική πηγή πληροφόρησης.

Η κατάσταση της οικονομίας κάθε άλλο παρά βοηθά στη βελτίωση ή και συντήρηση της ελληνικής εκπαίδευσης στη χώρα, ιδιαίτερα μετά τη μεγάλη οικονομική κρίση του 2001. Μέσα σ' αυτή την εξαιρετικά δύσκολη οικονομική συγκυρία, τα μέλη της ελληνικής παροικίας είναι αναγκασμένα να περιστείλουν στο ελάχιστο τις όποιες δραστηριότητες και εκδηλώσεις των ελληνικών κοινοτήτων τους, συμπεριλαμβανομένων και αυτών που απαιτούνται για τη διατήρηση των ελληνικών σχολείων… Στη ζοφερή αυτή κατάσταση δεν διαφαίνεται καμιά ουσιαστική βοήθεια και καμιά συγκεκριμένη δράση δεν φέρεται να έχει αναληφθεί από τους αρμόδιους φορείς της ελληνικής πολιτείας όπως και τους ενδιαφερόμενους ομογενειακούς οργανισμούς, πέραν μερικών ευχολογίων και κάποιων αορίστων σχεδίων και υποσχέσεων…

Μια φωνή Ελπίδας: "Αντάμωμα-Reencuentro con Grecia"

Σ' αυτήν την τόσο κρίσιμη περίοδο για την επιβίωση του εκεί ελληνικού στοιχείου, μια λάμψη ελπίδας, μια στεντόρεια ελληνική φωνή εμφανίστηκε ξαφνικά. Για να συνενώσει τους Έλληνες της Αργεντινής, σε μια γενναία προσπάθεια για τη διάδοση και διατήρηση της ελληνικής γλώσσας και του ελληνικού πολιτισμού. Για να διατρανώσει την ανάγκη μιας "αντάμωσης" με τις ρίζες... Για να κρατήσει τα Ελληνόπουλα κοντά στη γλώσσα και τις παραδόσεις των προγόνων. Για να συντηρήσει μιαν ελπίδα.

"Αντάμωμα-Reencuentro con Grecia": Μία ελληνική ραδιοφωνική φωνή [6], μια εθελοντική προσπάθεια που συνένωσε τους Έλληνες της Αργεντινής για 5 ολόκληρα χρόνια, από το 2001. Ένα πρόγραμμα που μεταδιδόταν στα Ελληνικά και στα Ισπανικά κάθε Σάββατο για δύο ώρες σε όλη την επικράτεια της Αργεντινής, αλλά και σε άλλες χώρες της Λατινικής Αμερικής, όπως τη Βολιβία, την Ουρουγουάη, τη Χιλή, από την πρωτεύουσα Μπουένος Άϊρες μέσω του ραδιοφωνικού σταθμού Splendid. Αλλά και που συγχρόνως έφθανε παντού μέσω του Διαδικτύου.

Ψυχή και εμπνευστής της φωνής αυτής είναι η Δρ. Χριστίνα Τσαρδίκος, γιατρός χειρούργος, με ειδικότητα την πλαστική χειρουργική, μητέρα τεσσάρων παιδιών, γεννημένη στο Μπουένος Άϊρες, από γονείς με καταγωγή από την Αρκαδία. Ο πατέρας της Νικόλας Τσαρδίκος ήταν από το Λεβίδι και η μητέρα της Δήμητρα Κυριακουλοπούλου από την Τρίπολη. Η Χριστίνα ευτύχησε να ανατραφεί σ' ένα οικογενειακό περιβάλλον που στάλαζε αγάπη και μύριες τρυφερές αναφορές για την Ελλάδα. Η πρώτη γλώσσα που έμαθε μικρή ήταν τα ελληνικά. Το μεγάλο της όνειρο ήταν να επισκεφτεί την Ελλάδα, μέχρι όμως να πραγματοποιηθεί χαιρετούσε τα αεροπλάνα και έστελνε με αυτά χαιρετίσματα στην πατρίδα, όπως την είχε μάθει η νεαρή νεοφερμένη στην Αργεντινή μητέρα της. Ευτύχησε στη συνέχεια να επισκεφτεί την Ελλάδα αρκετές φορές και να πάρει επιστρέφοντας ένα μεγάλο κομμάτι από αυτήν. Από τα βουνά, τα δάση και τα χωριά της Αρκαδίας, απ' τις δαντελωτές ακρογιαλιές και τις θάλασσες της σαγήνης, από τις αρχαιότητες και τις ιστορίες των παππούδων. Ν' αφουγκραστεί τη γλώσσα και τα κελεύσματα των προγόνων. Εμπειρίες που έμελλαν να τη διαμορφώσουν σε μια γνήσια Ελληνίδα, αλλά και που συγχρόνως την καταδίκασαν σε μια αιώνια νοσταλγία... Και όταν έχασε και τους δύο γονείς της, ένοιωσε σαν ξένη στη χώρα που γεννήθηκε και μεγάλωσε. Και συνειδητοποίησε την ιερή κληρονομιά που αυτοί της άφησαν: την ελληνική γλώσσα και την ανάγκη να εμπλουτίζει συνεχώς τις γνώσεις της γύρω από την Ελλάδα. Αλλά κυρίως, ότι έχει το χρέος να συμβάλλει στο να "ανταμώσουν" και άλλοι με αυτήν... Εδώ και αρκετά χρόνια λοιπόν η Δρ. Τσαρδίκος έχει στρατευθεί στον αγώνα για την εκπλήρωση μιας συλλογικής νοσταλγίας για την πατρίδα. Μέσω μιας "αντάμωσης"...

Τα τελευταία χρόνια η Δρ. Τσαρδίκος είχε πολλαπλές δραστηριότητες. Εδώ και έξη χρόνια προσφέρει τον εθελοντισμό της, διδάσκοντας κάθε Σάββατο την ελληνική γλώσσα σε ελληνικής και μη καταγωγής πολίτες της Αργεντινής στο σύλλογο "Πανελλήνιο" του Μπουένος Άϊρες. Φανατική αναγνώστρια ελληνικών εντύπων, παράλληλα πέρασε στη συστηματική αναζήτηση πηγών στο Διαδίκτυο που αφορούσαν την Ελλάδα και την πατρίδα της, την Αρκαδία. Από το 1999 άρχισε να συνεργάζεται με το δικτυακό τόπο ΑRCADIA, του Πανεπιστημίου Πατρών, (http://arcadia.ceid.upatras.gr/arkadia), μεταφράζοντας, μεταξύ άλλων, μια έκδοσή του στα ισπανικά. Στις 8 Ιουλίου του 2000, ήλθε μάλιστα στην Ελλάδα και συνάντησε στην Τρίπολη τον ιδρυτή του. Για να επαναλάβει και από κοντά ότι είναι γι' αυτή χρέος, χαρά και τιμή να συμβάλλει με τις μικρές της δυνάμεις σε μια προσπάθεια ανάδειξης και διάδοσης του ελληνικού πολιτισμού, της ελληνικής παιδείας, της πατρίδας της...

Επίσης, παρ΄ όλες τις οικονομικές δυσκολίες, η Δρ. Τσαρδίκος κατάφερε το 2003 και το 2004 να συγκεντρώσει ελληνικά βιβλία και να τα παρουσιάσει υπό την αιγίδα του τότε μορφωτικού ακολούθου της Πρεσβείας της Ελλάδας Γιώργου Σουβατζή στη μεγάλη έκθεση βιβλίου του Μπουένος Άΐρες, απ΄ όπου, στο διάστημα ενός μήνα που διαρκούσε, πέρασαν πάνω από ένα εκατομμύριο επισκέπτες.

Και έτσι από το 2001, παραμονές της οικονομικής κρίσης, αρχίζει με δική της πρωτοβουλία, ένα δικό της πρόγραμμα, το "Αντάμωμα". Το πρόγραμμα λειτουργούσε - για εξασφάλιση ευλυγισίας - εκτός ελληνικών κοινοτήτων, αλλά ήταν σε πλήρη συνεργασία μαζί τους. Η χρηματοδότησή του στηριζόταν σε λίγες πάγιες και μικρές εισφορές (σε πέσος) ομογενών επιχειρηματιών και αφορούσε μόνον στην πληρωμή του σταθμού, η οποία ανήρχετο σε 600$ μηνιαία (όλοι οι ραδιοφωνικοί σταθμοί της χώρας συναλλάσσονται μόνο σε δολάρια). Η Δρ. Τσαρδίκος πλαισίωσε την εκπομπή με μια ομάδα συνεργατών της, εθελοντών παραγωγών. Η ομάδα συνέλεγε από το Διαδίκτυο και επεξεργαζόταν θέματα πολιτισμού, ιστορίας, εκπαίδευσης, όπως και θέματα από την Ελληνική επικαιρότητα, για να τα προωθήσει κατόπιν στο ραδιοφωνικό της πρόγραμμα. Ένα πρόγραμμα που κάθε φορά είχε να προσφέρει και κάτι καινούριο στους ακροατές, για να προσελκύσει κύρια τα παιδιά και τη νεολαία με ελληνική καταγωγή, αλλά και τους Αργεντινούς φιλέλληνες. Τι πρόγραμμα, εκτός του ότι μεταδιδόταν από ένα σταθμό μεγάλης εμβέλειας, μεταδιδόταν ζωντανά μέσω του Διαδικτύου σε όλον τον κόσμο. Παράλληλα υπήρχε άμεση σύνδεση μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, ώστε να μπορούν να δίνονται απαντήσεις κατά τη διάρκεια της εκπομπής σε ερωτήσεις Ελλήνων σε όλον τον κόσμο.

Η εκπομπή διοργάνωνε διαγωνισμούς γνώσεων ελληνικής ιστορίας, μυθολογίας και λογοτεχνίας που γνώριζαν μεγάλη απήχηση. Συμμετείχαν καλεσμένοι μαθητές ελληνικής και μη καταγωγής, που γινόντουσαν κοινωνοί της ανόθευτης αγάπης για μία πατρίδα, που πολλοί από αυτούς δεν είχαν γνωρίσει, παρά μόνο από τις συζητήσεις των μεγάλων και κάποιες φωτογραφίες στο σπίτι. Άλλες φορές πάλι το πρόγραμμα παρουσίαζε συνεντεύξεις μελών της ομογένειας ή προσκεκλημένων από την Ελλάδα, ανταποκρίσεις κ.λ.π. Υπήρχαν και πολλές συγκινητικές στιγμές, όταν στα πλαίσια των εκπομπών αντάμωναν μετά από χρόνια συγγενείς και φίλοι που είχαν μεταξύ τους χαθεί, δεκαετίες πριν. Ή όταν ξαφνικά, εμφανιζόντουσαν απομονωμένοι Έλληνες από μακρινές περιοχές, γεμάτοι λαχτάρα ν' ανταμώσουν με το υπόλοιπο ελληνικό στοιχείο… Ο ραδιοθάλαμος του σταθμού, έσφυζε από ζωντάνια, ήταν ένας φάρος του ελληνισμού, ένα ζωντανό κανάλι επικοινωνίας για στους Έλληνες της Αργεντινής και της Λατινικής Αμερικής. Μόνη ανταμοιβή των διοργανωτών ήταν η τεράστια απήχηση που είχε η εκπομπή.

Στην πορεία του προγράμματος, η Δρ. Τσαρδίκος είχε την ικανοποίηση να επισκεφτεί την πατρίδα της με ξεχωριστό και τιμητικό τρόπο. Στα πλαίσια προγράμματος του Υπουργείου Τύπου και ΜΜΕ, για την Ολυμπιάδα του 2004, επιλέχτηκε - σαν δημοσιογράφος-παραγωγός μιας από τις καλύτερες ελληνικές εκπομπές στην περιοχή - και προσκλήθηκε να επισκεφτεί την Ελλάδα για να λάβει μέρος στην οκταήμερη Συνάντηση αντιπροσωπείας Ελλήνων Δημοσιογράφων της Διασποράς που διοργανώθηκε στο Ζάππειο Μέγαρο τον Ιούνιο του 2004. Η αντιπροσωπεία στην οποία συμμετείχε επισκέφθηκε την Αθήνα και την Ύδρα και έγινε τιμητικά δεκτή από τον Πρωθυπουργό, τον τότε Πρόεδρο της Δημοκρατίας κ. Στεφανόπουλο και την Πρόεδρο της Βουλής κ. Ψαρούδα-Μπενάκη σε ειδική εκδήλωση στη Βουλή των Ελλήνων.

Όμως με λύπη η Δρ. Τσαρδίκος, όπως και πολλά μέλη της εκεί ομογένειας, διατυπώνει το παράπονο ότι η Ελληνική πολιτεία δεν στρέφει το βλέμμα της προς τους Έλληνες της Λατινικής Αμερικής. Ωστόσο, διαβεβαιώνει ότι, σ' αυτή τη μακρινή λατινοαμερικάνικη χώρα όπου ζει, η οποία δυστυχώς δεν παρουσιάζει επενδυτικό ενδιαφέρον, πολλοί Έλληνες συνεχίζουν να υπάρχουν, δίνοντας το δικό τους αγώνα για να μην χάσουν, αυτοί και τα παιδιά τους, την επαφή με τις ρίζες τους, την ελληνική παιδεία, την ελληνική τους συνείδηση.

Επίλογος κι ένα κάλεσμα

Η ασυγκράτητη υποτίμηση του εθνικού νομίσματος έναντι του δολαρίου μετά το 2001 σύντομα οδήγησε σε αδυναμία συγκέντρωσης του ποσού των 600$ για την πληρωμή του σταθμού. Για ένα πολύ μεγάλο διάστημα η ομάδα αναγκάστηκε να καλύπτει εξ ιδίων πόρων τη νομισματική διαφορά (πέσος-δολαρίου) που αλματωδώς αυξανόταν. Έως ότου το πράγμα έφθασε στο απροχώρητο, αφού τα μέλη της εξαντλήσει κάθε περιθώριο "ίδιας" χρηματοδότησης και αφού παράλληλα στάθηκε αδύνατον να βρεθούν νέοι ομογενείς χορηγοί. Έτσι αναγκάστηκαν - πριν μερικούς μήνες - να σταματήσουν το πρόγραμμα. Μετά από 5 χρόνια συνεχούς λειτουργίας, το "Αντάμωμα" σίγησε. Αποτέλεσμα, να καταφθάνουν συνεχώς τηλεφωνήματα από παντού, όπου τους ζητούσαν επίμονα να συνεχίσουν. Και αυτοί να δηλώνουν: "Τι να τους πούμε, ότι αδυνατούμε επειδή κανείς δεν βοηθάει για τη συνέχεια του προγράμματος; Που έγινε πραγματικό αντάμωμα κι ελπίδα και για μας τους ίδιους; Για όλους;" Παρά τις κρούσεις που έγιναν - και σε εκπροσώπους του ΣΑΕ -, μέχρι πριν ένα μήνα δεν είχε απλωθεί από πουθενά κανένα χέρι βοήθειας. Για ένα τόσο ευτελές ποσόν. Που θα ξανάδινε ελπίδα στο ξεχασμένο αυτό κομμάτι του Ελληνισμού.

Αυτό που απόμεινε ήταν η απεγνωσμένη πρόσκληση της ομάδας της Δρ. Τσαρδίκος, που καλούσε όποιον ενδιαφερόμενο - πολίτη ή οργανισμό - για οικονομική ενίσχυση, για τη επαναλειτουργία του προγράμματος. Το ευχάριστο είναι ότι τις τελευταίες εβδομάδες η "φωνή" αυτή απέφερε σημαντική κινητικότητα, αλλά και αποτελέσματα. Πολλοί απλοί πολίτες - Έλληνες από την Ομογένεια και την Ελλάδα - και δημοσιογράφοι, άρχισαν να εκδηλώνουν ζωηρό ενδιαφέρον. Για να συνεχίσουν να καταφθάνουν αθρόα τα ηλεκτρονικά μηνύματα συμπάθειας και συμπαράστασης. Το ενδιαφέρον έγινε τελικά έμπρακτο, αφού πολλά συμβατικά και ηλεκτρονικά MME στην Ελλάδα και στο εξωτερικό (τοπικές εφημερίδες, δικτυακοί τόποι, "Αlpha Chanel", "ΕΡΑ5 -"Φωνή της Ελλάδας", κ.λ.π.), παρουσίασαν ήδη - και εξακολουθούν να παρουσιάζουν - σχετικά αφιερώματα και άρθρα [6]. Ας σημειωθεί ότι η μόνη οργάνωση που ενδιαφέρθηκε ήταν η "Ένωση Ελλήνων Λογοτεχνών των Πέντε Ηπείρων" και τα μέλη της - ομογενείς που ευαισθητοποιούνται ιδιαίτερα στα θέματα του Ελληνισμού και της Διασποράς - τα οποία έκαναν μεγάλες προσπάθειες για τη συγκέντρωση χρημάτων για την επαναλειτουργία του προγράμματος. Αρκετά από αυτά μάλιστα απέστειλαν τις δικές τους εισφορές. Ήδη το ραδιοφωνικό πρόγραμμα, στο μικρό αυτό διάστημα που μεσολάβησε, έχει εξασφαλίσει την επανεκκίνηση και συνέχειά του, για μερικούς μήνες τουλάχιστον. Ευχής έργον παραμένει πάντως η τελική έκβαση να αποβεί οριστικά αίσια και ασφαλής, για τη μόνιμη και απρόσκοπτη λειτουργία της "Αντάμωσης"…

H Δρ. Τσαρδίκος διδάσκει Πλαστική Χειρουργική στο Πανεπιστήμιο UCA της Αργεντινής και είναι μέλος διάφορων επιστημονικών οργανισμών. Επίσης είναι μέλος της "Ένωσης Ελλήνων Λογοτεχνών Συγγραφέων των Πέντε Ηπείρων" και της "Εταιρίας Φίλων του Νίκου Καζαντζάκη". Συγχρόνως έχει γράψει ένα αριθμό επιστημονικών εργασιών καθώς και δύο λογοτεχνικά βιβλία (ποιητικές συλλογές). Επίσης, κατέχει το Πιστοποιητικό Ελληνομάθειας 4ου επιπέδου (που είναι και ο ανώτερος βαθμός) από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.

Στην Ελλάδα, η κ. Τσαρδίκος έχει μερικούς συγγενείς και διατηρεί μερικούς καλούς φίλους, στην Πάτρα, στην Τρίπολη και στο Λεβίδι. Πάγια επιδίωξή της εξακολουθεί να παραμένει η ενίσχυση των δεσμών της ομογένειας με την πατρίδα, όπως και βελτίωση της ελληνικής παιδείας στον πολλαπλά χειμαζόμενο τόπο της. Με μεγάλη χαρά μάλιστα δέχτηκε πρόταση του γράφοντος για ενίσχυση των εκεί ελληνικών σχολείων και των βιβλιοθηκών τους με ελληνικά βιβλία και εκπαιδευτικό υλικό. Έτσι, μετά και από δική του παραίνεση, απευθύνει από την μακρινή της χώρα ένα αίτημα προς την αγαπημένη της πατρίδα, για λογαριασμό των ελληνικών κοινοτήτων της Αργεντινής: ζητά τη συγκέντρωση ενός αριθμού βιβλίων (εκπαιδευτικού, ιστορικού, λογοτεχνικού και εγκυκλοπαιδικού περιεχομένου) ή και πολυμεσικών τίτλων (CD-ROM και DVD ανάλογου περιεχομένου), για τη δημιουργία και ενίσχυση σχολικών βιβλιοθηκών, όπως και τη διανομή τους στα παιδιά (από 5-18 ετών) των μελών της Ελληνικής ομογένειας, που τόσο τα έχουν ανάγκη.

Την πρωτοβουλία αυτή έχει αναλάβει και προωθεί στην Ελλάδα, σε συνεννόηση και συνεργασία μαζί της, ο γράφων, ο οποίος και καλεί τους ενδιαφερομένους να έλθουν σε επαφή μαζί του [8]. Ιδιαίτερα απευθύνει το παραπάνω αίτημα στο Πανεπιστήμιο Πατρών, τις Νομαρχίες Αρκαδίας και Αχαΐας, τους Δήμους Τριπόλεως και Πατρών, τις Διευθύνσεις Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης των Νομών Αρκαδίας και Αχαΐας, το Φιλοτεχνικό Όμιλο Τρίπολης και τη Θεατρική Ομάδα Τρίπολης.

Είναι κι αυτό ένα μικρό, αλλά προσιτό, μέρος μιας ελπίδας κι ενός "Ονείρου". Που πεισματικά κρατούν. Μπορεί ν' αργήσαμε να "επιστρέψουμε" στην Ελλάδα. Μπορεί και να μην επιστρέψουμε ποτέ. Σημασία όμως έχει το ταξίδι. Να βρεθούμε κάποτε συνειδητά κοντά σ' αυτή. Όχι σαν εξόριστοι, αλλά σαν αξιοπρεπείς πολίτες του κόσμου, που ισότιμα μετέχουν της Ελληνικής Παιδείας. Για να έλθει η στιγμή να καταστούμε κι εμείς συνειδητοί κοινωνοί του ότι "όλα άρχισαν εδώ".

Το ταξίδι αυτό λέγεται Νόστος. Όπως "Νόστος" λέγεται και η οργάνωση που έρχεται να αγκαλιάσει την "Αντάμωση" αλλά και άλλες πρωτοβουλίες για τη διάχυση και τη διατήρηση της Ελληνικής Παιδείας και του Πολιτισμού.

Στην ελληνική ομογένεια και στον κόσμο.

________________________________________

Παραπομπές

[1] Απόσπασμα από το λόγο που εκφώνησε ο ΧΟΡΓΕ ΛΟΥΙΣ ΒΟΡΧΕΣ στις 12 Μαΐου 1984 κατά την τελετή αναγόρευσής του σε επίτιμο Διδάκτορα που έγινε στο Ρέθυμνο, στην Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Κρήτης.

[2] Ήδη από τον 19ο αι. πολλοί Έλληνες έποικοι διέπρεψαν στη δημόσια ζωή των χωρών της Λατινικής Αμερικής, στις οποίες εγκαταστάθηκαν, συμβάλλοντας έτσι στη διαμόρφωση της εθνικής ιστορίας τους. Στην περίπτωση μάλιστα της Αργεντινής αρκετοί ήταν οι Έλληνες που συμμετείχαν στους εθνικούς αγώνες για την απελευθέρωση της χώρας από την ισπανική αποικιοκρατία. Μερικοί από αυτούς θυσίασαν και τη ζωή τους ακόμη και σήμερα τιμώνται σαν εθνικοί ήρωες. Χαρακτηριστικές ήταν οι περιπτώσεις δύο Υδραίων ναυτικών, του Νικόλαου Κολμανιάτη (Nicolas Jorge) και του Σαμουήλ Σ. Σπύρου (Miguel Samuel Spiro), που πολέμησαν στο πλευρό του Σαν Μαρτίν στον πόλεμο για την ανεξαρτησία της Αργεντινής κατά τον 19ο αιώνα. Ο Ν. Κολμανιάτης (1784-1886), καταδιωγμένος για λόγους προσωπικούς από την Ύδρα, αναγκάστηκε να καταφύγει στην Αργεντινή, όπου κατατάχτηκε αξιωματικός του Ναυτικού. Από το 1818 έως το 1881 πολέμησε και διακρίθηκε για τον ηρωισμό του στον αγώνα κατά των ισπανών κατακτητών, φτάνοντας στο βαθμό του υποναυάρχου. Σήμερα, συγκαταλέγεται στους εθνικούς ήρωες της Αργεντίνικης ανεξαρτησίας. Μία πολεμική σχολή της χώρας έχει σήμερα το όνομά του, ενώ η προτομή του δωρίθηκε από την Εβίτα Περόν στο Ιστορικό Αρχείο-Μουσείο Ύδρας το 1949. Το όνομα του Σπύρου φέρει μία φρεγάτα του πολεμικού ναυτικού της Αργεντινής (Ara Espiru). Αξίζει επίσης να αναφερθεί και ο ηπειρωτικής καταγωγής Δημήτριος Βαρθολομαίος (Bartolome(de)Mitre) που υπήρξε μεγάλος στρατηγός και αναγορεύθηκε πρόεδρος της Δημοκρατίας της Αργεντινής (1862-1868), ενώ αργότερα αναδείχθηκε σε μεγάλο συγγραφέα της ιστορίας της αργεντινής Δημοκρατίας.

[3]Οι πρώτοι Έλληνες που κατέφθασαν στην περιοχή, που αργότερα θα ανήκε στην επικράτεια της Αργεντινής, ήταν μέλη των πληρωμάτων των θαλασσοπόρων Κορτές και Πιτζάρο (Άτλας της Ελληνικής Διασποράς)

[4] Αναστάσιος Τάμης, καθηγητής και Διευθυντής του Εθνικού Κέντρου Ελληνικών Μελετών και Έρευνας του Πανεπιστημίου La Trobe, "Οι Έλληνες της Λατινικής Αμερικής", δίγλωσση έκδοση 890 σελ. (έρευνα, μελέτη και παρουσίαση της ιστορικής πορείας των Ελλήνων σε δέκα χώρες της Νοτίου Αμερικής). Σύμφωνα με τη μελέτη αυτή, η ελληνική εποίκηση στην Αργεντινή αποτελεί προπολεμικό φαινόμενο, που προκλήθηκε από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Λόγω αυτού, οι έποικοι της περιόδου αυτής ήταν κυρίως Μικρασιάτες πρόσφυγες, που διέπρεψαν σαν εφοπλιστές και επιχειρηματίες.

[5] Πρόταση ΣΑΕ για τα ελληνικά σχολεία, http://chiosnews.com/cn916200485711AM0.asp, (16/9/2004)

[6] Σύνδεσμοι (Links) στο Διαδίκτυο:

  • "ΕΚΛΕΙΣΕ ΤΟ ΡΑΔΙΟΦΩΝΙΚΟ "ΑΝΤΑΜΩΜΑ" ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΤΗΝ ΑΡΓΕΝΤΙΝΗ:
    http://www.mpa.gr/article.html?doc_id=569970
  • ΑΝΤΑΜΩΜΑ", Η Φωνή της ελπίδας των Ελλήνων της Αργεντινής, Δικτυακός Τόπος Arcadia, Πανεπιστήμιο Πατρών, http://arcadia.ceid.upatras.gr/arkadia/society/mis/antamwma01.htm
  • www.elliniko-fenomeno.gr/index.php?option=com_frontpage&Itemid=1
  • http://durabond.ca/gdouridas/deltio.html
  • www.neolaia.de
  • www.radiofono.gr
  • http://aeolos.net/arxeio/napetheneis.htm
  • http://grportal.com/gr/modules.php?name=News&file=article&sid=642
  • www.inarcadia.gr/news/news/indexola.php
  • www.fatsimare.gr/portal/article.asp?ArticleId=2583
  • www.politikokafeneio.com
  • www.cineek.gr/modules.php?name=News&file=article&sid=612
  • www.e-erevna.gr/
  • www.fatsimare.gr/portal/index.asp
  • www.politikokafeneio.com/neo/modules.php?name=News&file=article&sid=1023
  • http://grportal.com/gr/index.php
  • www.cineek.gr/
  • www.e-erevna.gr/news.asp?n_id=3143
  • www.anagnostis.info/page49and50.htm
  • www.fasoulas.de/
  • http://walking-greece.ana.gr/printarticle.php?id=3154
  • http://news.pathfinder.gr/greece/omogenia/293902.html
  • www.hellastoday.gr/hellas/index.php
  • www.snoopy.gr/
  • www.sportime.gr/articles_inside.asp?article_id=9889
  • www.apodimos.com
Το άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα "ΑΙΧΜΗ" της Τρίπολης το Πάσχα του 2006
Copyright 2006 © Christos Alexopoulos
Last updated: 25-06-2007
Copyright 2006 © NOSTOS
Powered by the ARCADIA Project
University of Patras