"Αρκαδικά" Παυσανία - Κεφ. 27



[1] Η Μεγαλόπολη είναι η πιο καινούργια πόλη όχι μόνο από τις αρκαδικές, άλλα και από τις άλλες ελληνικές, έκτος από τις πόλεις, στις όποιες εγκαταστάθηκαν κάτοικοι με τη συμβολή της ρωμαϊκής εξουσίας. Οι Αρκάδες συνοικίστηκαν στη Μεγαλόπολη για να γίνουν δυνατοί, γιατί ήξεραν πως και οι Αργείοι παλαιότερα κινδύνευαν μέρα με τη μέρα να νικηθούν σε πόλεμο από τους Λακεδαιμόνιους· όταν όμως αύξησαν τον πληθυσμό τον Άργους προσαρτώντας την Τίρυνθα, τις Υσιάς, τις Ορνεάς, τις Μυκήνες, τη Μίδεια και άλλες μη αξιόλογες πόλεις της Αργολίδας, άρχισαν να μη φοβούνται πολύ τους Λακεδαιμόνιους, ενώ ταυτόχρονα απέναντι των γειτονικών τους πόλεων η δύναμη τους μεγάλωσε. Με τέτοιες σκέψεις ενώνονταν με το συνοικισμό οι Αρκάδες·

[2] οικιστής της πόλης δίκαια θα θεωρούνταν ο Θηβαίος Επαμεινώνδας, γιατί αυτός είχε παρακινήσει τους Αρκάδες να συνοικιστούν κι αυτός έστειλε χίλιους επίλεκτους Θηβαίους με αρχηγό τον Παμμένη για να βοηθήσουν τους Αρκάδες, αν επιχειρήσουν οι Λακεδαιμόνιοι να εμποδίσουν το συνοικισμό. Εξέλεξαν και οι Αρκάδες οικιστές το Λυκομήδη και τον Οπολέα από τη Μαντινεία, τον Τίμωνα και τον Πρόξενο από την Τεγέα, τον Κλεόλαο και τον Ακρίφιο από τον Κλείτορα, τον Ευκαμπίδα και τον Ιερώνυμο από το Μαίναλο και τον Ποσσικράτη και το Θεόξενο από τους Παρράσιους.

[3] Οι πόλεις που οι Αρκάδες είχαν ως ιδιαίτερες πατρίδες και δέχτηκαν να τις εγκαταλείψουν, επειδή η καινούργια κίνηση τους βρήκε πρόθυμους και επειδή μισούσαν τους Λακεδαιμόνιους, ήταν οι έξης: Αλέα, Παλλάντιον, Ευταία, Σουμάτειον, Ιασαία, Περαιθείς, Έλισσών, Ορεσθάσιον Δίπαια, Λύκαια· αυτές από την περιοχή του Μαινάλου. Από τους ευτρήσιους οι πόλεις Τρικόλωνοι, Ζοιτία, Χαρισία, Πτολέδερμα, Κναύσον και Παρώρεια·

[4] από τους Αιγύτες οι πόλεις <Αίγυς>, Σκιρτώνιον, Μαλέα, Κρώμοι, Βλένινα και Λεύκτρον από τους Παρράσιους Λυκόσουρα, Θωκνία, Τραπεζούς, Προσείς, Ακακήσιον, Ακόντων, Μακαρία και Δασέα· από τους Κυνουραίους της Αρκαδίας Γόρτυς, Θεισόα του Λυκαίου, Λυκαιάτες και Αλίφηρα· από τις εξαρτημένες από τον Ορχομενό πόλεις η Θεισόα, το Μεθύδριον και η Τεύθις. Προστέθηκε και η λεγόμενη Τρίπολις, δηλαδή η Καλλία, η Δίποινα και η Νώνακρις.

[5] Οι περισσότεροι Αρκάδες, χωρίς παρέκκλιση από τη γενική απόφαση, συγκεντρώνονταν πρόθυμα στη Μεγαλόπολη· οι Λυκαιάτες όμως, οι Τρικολωνείς, οι Λυκοσουρείς και οι Τραπεζούντιοι, μόνοι, από τους Αρκάδες, άλλαξαν γνώμη και δεν ήθελαν να εγκαταλείψουν τις παλιές πόλεις·

[6] απ' αυτούς άλλοι διά της βίας οδηγούνταν στη Μεγαλόπολη, ενώ οι Τραπεζούντιοι έφυγαν εντελώς από την Πελοπόννησο, όσοι γλίτωσαν και δεν σκοτώθηκαν από τους αγανακτισμένους Αρκάδες· οι σωθέντες έφυγαν με πλοία στον Πόντο, όπου τους δέχτηκαν ως συγκάτοικους οι εγκαταστημένοι στην Τραπεζούντα του Ευξείνου, γιατί είχαν ως μητρόπολη την ομώνυμη αρκαδική πόλη. Τους Λυκοσουρείς όμως τους σεβάστηκαν, παρά την απείθειά τους, χάριν της Δήμητρας και της Δέσποινας, στων οποίων το ιερό είχαν καταφύγει.

[7] Από τις πόλεις που ανάφερα άλλες έχουν τελείως ερημωθεί επί των ημερών μας και άλλες ανήκουν στη Μεγαλόπολη ως κώμες της, δηλαδή. η Γόρτυς, οι Δίποιναι, η Θεισόα του Ορχομενού, το Μεθύδριον, η Τεύθις, οι Καλλιαί και ο Ελισσών. Μόνο το Παλλάντιο απόρεσε να έχει μια καλύτερη τύχη και στην προκείμενη περίσταση. Η Αλίφηρα διατηρήθηκε ως «πόλη» από την αρχή ως τώρα.

[8] Ο συνοικισμός της Μεγαλόπολης έγινε την ίδια χρονιά με την ήττα των Λακεδαιμόνιων στα Λεύκτρα, λίγους μήνες αργότερα, όταν επώνυμος άρχων στην Αθήνα ήταν ο Φρασικλείδης, στο δεύτερο έτος της εκατοστής δεύτερης ολυμπιάδας, στην οποία ο Δάμων από τους Θουρίους κέρδισε νίκη σταδίου.

[9] Οι Μεγαλοπολίτες μπήκαν στη συμμαχία των Θηβαίων και έπαψαν να φοβούνται από τους Λακεδαιμόνιους· όταν όμως οι Θηβαίοι ήταν απασχολημένοι με το λεγόμενο ιερό πόλεμο με αντίπαλους τους Φωκείς, οι οποίοι ήταν. γείτονες των Βοιωτών και οικονομικώς ισχυροί, γιατί είχαν καταλάβει το ιερό των Δελφών,

[10] τότε οι Λακεδαιμόνιοι κατέβαλαν μια προσπάθεια να καταστρέψουν τους Μεγαλοπολίτες και τους άλλους Αρκάδες· επειδή όμως οι τότε Μεγαλοπολίτες αμύνθηκαν θαρραλέα και επειδή οι περίοικοι τους αποφασιστικά τους βοήθησαν, δεν έφερε αξιόλογο αποτέλεσμα ούτε η μια ούτε η άλλη παράταξη. Το μίσος όμως των Αρκάδων κατά των Λακεδαιμονίων συνέβαλε όχι λίγο στην αύξηση του Φιλίππου, του γιου του Αμύντα, και της μακεδονικής ηγεμονίας· οι Αρκάδες δεν έλαβαν μέρος στη μάχη της Χαιρώνειας, και κατόπιν στις πολεμικές επιχειρήσεις στη Θεσσαλία.

[11] Λίγο αργότερα ξεφύτρωσε στη Μεγαλόπολη τύραννος ο Αριστόδημος που κατάγονταν από τη Φιγάλεια και ήταν γιος ενός Αρτύλα, είχε εισαχθεί όμως στην οικογένεια του Τριταίου, ενός από τους ισχυρούς Μεγαλοπολίτες. Ο Αριστόδημος αυτός, αν και υπήρξε τύραννος, όμως ονομάστηκε χρηστός. Όταν ήταν αυτός τύραννος, εισέβαλαν στη Μεγαλοπολίτι με στρατό οι Λακεδαιμόνιοι με αρχηγό το μεγαλύτερο γιο του βασιλιά Κλεομένη Ακρότατο· έχω ήδη ασχοληθεί με τη γενεαλογία του Κλεομένη και όλων των βασιλιάδων της Σπάρτης. Έγινε τότε σφοδρή μάχη με πολλούς νεκρούς εκατέρωθεν, νίκησαν όμως οι Μεγαλοπολίτες. Μεταξύ των Σπαρτιατών που σκοτώθηκαν ήταν και ο Ακρότατος, ο όποιος έτσι δεν μπόρεσε να διαδεχθεί τον πατέρα του στη βασιλεία.

[12] Δυο περίπου γενιές μετά το θάνατο του Αριστόδημου έγινε τύραννος ο Λυδιάδης, από οικογένεια διακεκριμένη, άνθρωπος με φιλοδοξίες, και όπως έδειξε αργότερα, με αγάπη για την πατρίδα του. Πήρε την εξουσία σε νεαρή ηλικία· όταν όμως η φρόνησή του ωρίμασε, θεληματικά εγκατέλειψε την τυραννίδα, μολονότι η εξουσία άνηκε σ' αυτόν ήδη ασφαλώς. Οι Μεγαλοπολίτες είχαν προσχωρήσει τότε στην Αχαϊκή Συμπολιτεία, και ο Λυδιάδης διακρίθηκε τόσο πολύ και ανάμεσα στους Μεγαλοπολίτες, αλλά και ανάμεσα σ' όλους τους Αχαιούς, ώστε να πάρει ίση δόξα με τον Άρατο.

[13] Οι Λακεδαιμόνιοι με όλες τους τις δυνάμεις και με αρχηγό το γιο του Ευδαμίδα Άγι, βασιλιά από την άλλη ηγεμονική οικογένεια της Σπάρτης, εκστράτευσαν κατά της Μεγαλόπολης με προετοιμασία πιο μεγάλη και πιο αξιόλογη από εκείνη που είχε κάνει ο Ακρότατος. Τους Μεγαλοπολίτες που βγήκαν να τους αντιμετωπίσουν τους νίκησαν και με μια πολεμική μηχανή δυνατή πού έφεραν στο τείχος κλόνισαν τον πύργο στο μέρος όπου έστησαν τη μηχανή και ήλπιζαν να τον γκρεμίσουν μ αυτή την άλλη μέρα.

[14] Αλλ' ο άνεμος Βορέας <δεν είχε φανεί χρήσιμος τότε μόνο σ' όλους τους Έλληνες, όταν έσπασε στη Σηπιάδα το μεγαλύτερο μέρος του ναυτικού των Μήδων, αλλά βοήθησε και τους Μεγαλοπολίτες ώστε να μη συλληφθούν: διέλυσε τη μηχανή του Άγι και φυσώντας δυνατά και χωρίς διακοπή την αχρήστεψε εντελώς. Ο Άγις που εμποδίστηκε από το βοριά να κυριέψει τη Μεγαλόπολη είναι εκείνος, από τον οποίο οι Σικυώνιοι υπό τον Άρατο πήραν την Πελλήνη της Αχαΐας και ο όποιος έχασε αργότερα τη ζωή του στη Μαντινεία.

[15] Λίγο αργότερα ο Κλεομένης, ο γιος του Λεωνίδα, κατέλαβε τη Μεγαλόπολη σε καιρό ειρήνης. Από τους Μεγαλοπολίτες άλλοι έπεσαν αμέσως τη νύχτα εκείνη υπερασπιζόμενοι την πατρίδα τους· και ο Λυδιάδης σκοτώθηκε τότε διακριθείς στη μάχη. Τους λοιπούς Μεγαλοπολίτες, περίπου τα δύο τρίτα των πολιτών της στρατεύσιμης ηλικίας, καθώς και τα παιδιά και τις γυναίκες, τους παρέλαβε ο Φιλοποίμην και μαζί τους κατέφυγε στη Μεσσηνία. Ο Κλεομένης άρχισε να σκοτώνει όσους έπιασε μέσα, ενώ κατεδάφιζε και έκαιγε τη Μεγαλόπολη. Πώς οι Μεγαλοπολίτες αποκαταστάθηκαν στον τόπο τους και τι επακολούθησε όταν επανήλθαν, θα τα αναφέρω στα σχετικά με το Φιλοποίμενα. Ο δήμος των Λακεδαιμονίων δεν είναι ένοχος για το πάθημα των Μεγαλοπολιτών, γιατί ο Κλεομένης είχε αντικαταστήσει τη βασιλεία με πολίτευμα τυραννικό. Όπως ανάφερα, τα σύνορα Μεγαλοπολιτών και Ηραιέων βρίσκονται στην περιοχή των πηγών του ποταμού Βουφάγου. Ο ποταμός λένε πως έχει το όνομα του από ήρωα Βουφάγο, γιο του Ιαπετού και της Θόρνακος. Σ' αυτή δίνουν το ίδιο όνομα Θόρναξ και στη Λακωνική. Λένε ακόμη πως η Άρτεμη πάνω στο όρος Φολόη έβαλε με το τόξο της κατά του Βουφάγου, ο όποιος αποτόλμησε έργα ανόσια προς τη θεά.



 Προηγούμενο κεφάλαιο Επόμενο κεφάλαιο 



 



επιστροφή στην κορυφή...