"Αρκαδικά" Παυσανία - Κεφ. 28



[1] Προχωρώντας κανείς από τις πηγές του Βουφάγου έχει πρώτα μια θέση Μάραθα και έπειτα τη Γόρτυνα, κώμη επί των ημερών μου και πόλη παλαιότερα. Στη Γόρτυνα υπάρχει ναός του Ασκληπιού με λατρευτικά αγάλματα από μάρμαρο της Πεντέλης, του ίδιου του Ασκληπιού, αγένειου καθώς και της Υγείας, έργα του Σκόπα. Στους ντόπιους υπάρχει η παράδοση πως ο Αλέξανδρος, ο γιος του Φιλίππου, αφιέρωσε στον Ασκληπιό το Θώρακα και ένα δόρυ· υπήρχε μέχρι των ημερών μου ο θώρακας και η αιχμή του δόρατος.

[2] Η Γόρτυς διασχίζεται, από ένα ποτάμι που ονομάζεται Λούσιος ποταμός από εκείνους που ζουν περί τις πηγές του, γιατί σ' αυτόν έγινε το λούσιμο του νεογέννητου Δία· όσοι μένουν μακρύτερα από τις πήγες ονομάζουν τον ποταμό Γορτύνιο, από την κώμη. Ο Γορτύνιος αυτός έχει νερό πιο κρύο από τα άλλα ποτάμια. Τον Ίστρο και το Ρήνο, τον Ύπανι και το Βορυσθένη και τους άλλους ποταμούς που παγώνουν το χειμώνα θα μπορούσε, κατά τη γνώμη μου, να τους ονομάσει κάνεις χειμωνιάτικους, γιατί διασχίζουν τόπους όπου τον περισσότερο καιρό χιονίζει, και είναι ψυχρότατη και η γύρω τους ατμόσφαιρα.

[3] Όσοι όμως ποταμοί διασχίζουν τόπους με κανονικές κλιματολογικές συνθήκες και το νερό τους το καλοκαίρι δροσίζει εκείνους που το πίνουν η που πλένονται μ' αυτό και δεν είναι ενοχλητικό το χειμώνα, αυτοί οι ποταμοί λέω πως έχουν νερό κρύο. Έτσι κρύο είναι το νερό του Κύδνου που διασχίζει την Ταρσό και του Μέλανα, κοντά στη Σίδη της Παμφυλίας· επίσης του Άλη ποταμού της Κολοφώνας, του όποιου το ψυχρό νερό αναφέρουν και ελεγειακοί ποιητές. Ο Γορτύνιος έχει ακόμα πιο κρύο νερό, ιδίως το καλοκαίρι. Οι πηγές του είναι στη Θεισόα που γειτονεύει με το Μεθύδριο· το μέρος όπου χύνεται στον Αλφειό ονομάζεται Ραιτέαι.

[4] Μετά τη χώρα της Θεισόας έχρεται η κώμη Τεύθις, παλαιότερη πόλη. Κατά τον πόλεμο της Τροίας η Τεύθις είχε στρατιωτικό τμήμα με ιδιαίτερο αρχηγό, ο οποίος άλλοι λένε πως λέγονταν Τεύθις και άλλοι Όρνυτος. Όταν οι Έλληνες στην Αυλίδα, μη έχοντας ευνοϊκό άνεμο, ήταν επί πολύ αποκλεισμένοι εκεί, εξαιτίας αντίθετου ανέμου ισχυρού, ο Τεύθις προκάλεσε την έχθρα του Αγαμέμνονα.

[5] Ενώ ήταν έτοιμος να επαναφέρει στην πατρίδα τους Αρκάδες που διοικούσε, λένε πως η Αθηνά με τη μορφή του Μέλανα, γιου του Ώπα προσπαθούσε ν' αποτρέψει τον Τεύθιν από την επάνοδο στην πατρίδα· εκείνος μέσα στο θυμό του, χτύπησε τη θεά με το δόρυ στο μηρό, και κατόπιν έφερε το στρατό από την Αυλίδα στην Τεύθιν. Όταν επέστρεψε, του φάνηκε πως παρουσιάστηκε μπροστά τον η θεά τραυματισμένη στο μηρό από τότε κατέλαβε τον Τεύθι μια ανίατη αρρώστια, ενώ η γη μόνο σ' αυτό το μέρος της Αρκαδίας δεν έδινε καθόλου καρπούς.

[6] Αργότερα, μεταξύ των άλλων χρησμών που τους δόθηκαν από τη Δωδώνη σχετικά με τον τρόπο, με τον όποιο θα εξευμένιζαν τη θεά, ήταν και να κάνουν άγαλμα της Αθηνάς με τραύμα στο μηρό. Το άγαλμα αυτό το είδα και εγώ, με το μηρό περιτυλιγμένο σε επίδεσμο κόκκινο. Μεταξύ των άλλων υπάρχουν εδώ και ιερά τής Αφροδίτης και της Άρτεμης. Αυτά στην Τεύθι.

[7] Στο δρόμο από τη Γόρτυνα προς τη Μεγαλόπολη υπάρχει επιτάφιο μνημείο για τους Μεγαλοπολίτες που σκοτώθηκαν στη μάχη κατά του Κλεομένη. Το μνημείο αυτό οι Μεγαλοπολίτες το λένε παραιβασίον, γιατί ο Κλεομένης είχε παρασπονδήσει προς αυτούς.

[8] Μετά το παραιβασίον υπάρχει πεδιάδα που εκτείνεται σε μήκος εξήντα περίπου στα¬δίων δεξιά του δρόμου υπάρχουν ερείπια μιας πόλης Βρένθης, και βγαίνει απ' αυτού ένας ποταμός Βρενθεάτης, ο όποιος μετά από ροή πέντε περίπου σταδίων χύνεται στον Αλφειό.



 Προηγούμενο κεφάλαιο Επόμενο κεφάλαιο 



 



επιστροφή στην κορυφή...