"Φωκικά" Παυσανία - Κεφ. 1



[1] Η περιοχή της Φωκίδας, που βρίσκεται γύρω από την Τιθορέα και τους Δελφούς, είναι φανερό πως από πολύ παλιά πήρε το όνομα αυτό από ένα Κορίνθιο, τον Φώκο, γιο του Ορνυτίωνα. Λίγα χρόνια αργότερα, επικράτησε το όνομα αυτό σε όλη την περιοχή που λέγεται στις μέρες μου Φωκίδα, όταν Αιγινήτες ήρθαν με πλοία στη χώρα μαζί με τον Φώκο τον γιο του Αιακού.

[2] Οι Φωκείς φτάνουν ως τη θάλασσα, απέναντι από την Πελοπόννησο, όπου βρίσκεται το επίνειο των Δελφών Κίρρα, και προς τη Βοιωτία, εκεί που είναι η πόλη Αντίκυρα. Προς το μέρος του Λαμιακού κόλπου τους εμποδίζουν να φτάσουν ως τη θάλασσα οι Υποκνημίδιοι Λοκροί· γιατί αυτοί κατοικούν ψηλά σ' αυτό το μέρος της Φωκίδας, οι Σκαρφείς πέρα από την Ελάτεια, ενώ πέρα από την Υάμπολη και τις Άβες κατοικούν όσοι κατέχουν την πόλη Οπούντα και το επίνειο των Οπουντίων Κύνο.

[3] Τα επιφανέστερα έργα των Φωκέων είναι κοινά· πήραν μέρος στον πόλεμο κατά του Ιλίου και πολέμησαν κατά των Θεσσαλών πριν οι Μήδοι έρθουν κατά των Ελλήνων, οπότε και οι Φωκείς επέδειξαν αξιομνημόνευτα κατορθώματα. Τότε, κοντά στην Υάμπολη, όπου περίμεναν να εισβάλουν οι Θεσσαλοί, τοποθέτησαν υδρίες πήλινες, έριξαν πάνω τους χώμα και περίμεναν το ιππικό των Θεσσαλών. Οι Θεσσαλοί που δεν είχαν πληροφορηθεί το τέχνασμα των Φωκέων, χωρίς να το καταλάβουν, πέρασαν με το ιππικό πάνω από τις υδρίες. Εκεί, τραυματίζονταν τα άλογα, επειδή τα πόδια τους έμπαιναν μέσα στις υδρίες, και οι άνδρες σκοτώνονταν και έπεφταν από τα άλογα.

[4] Οι Θεσσαλοί περισσότερο οργισμένοι από πριν κατά των Φωκέων, συγκεντρώθηκαν απ’ όλες τις πόλεις και εκστράτευσαν κατά της Φωκίδας· τότε οι Φωκείς, που φοβόνταν πολύ και την πολεμική προετοιμασία των Θεσσαλών και περισσότερο το πλήθος του ιππικού και, εκτός από τον αριθμό των αλόγων, την εξάσκηση στον πόλεμο των ιππέων, έστειλαν στους Δελφούς ζητώντας από τον θεό τρόπο αποφυγής του επερχόμενου κινδύνου· και τους ήρθε ο εξής χρησμός:

Θα κάνω ώστε να πολεμήσουν ένας θνητός με έναν αθάνατο,
θα δώσω τη νίκη και στους δυο, περισσότερο όμως στον θνητό.


[5] Όταν οι Φωκείς το έμαθαν αυτό, έστειλαν στους εχθρούς μόλις άρχισε η νύχτα τριακόσιους επίλεκτους άνδρες με αρχηγό τον Γέλωνα και με την εντολή να κατασκοπεύσουν τους Θεσσαλούς όσο πιο μυστικά μπορούσαν και να επιστρέψουν πίσω στο στρατόπεδο από τον πιο άγνωστο δρόμο, χωρίς να αρχίσουν μάχη με τη θέλησή τους. Αυτοί οι επίλεκτοι άντρες εξοντώθηκαν όλοι από τους Θεσσαλούς, μαζί και ο αρχηγός τους Γέλωνας, καθώς ποδοπατιούνταν από τα άλογα και φονεύονταν από τους άντρες.

[6] Η συμφορά αυτή τέτοια κατάπληξη προξένησε στο στρατόπεδο των Φωκέων, ώστε συγκέντρωσαν σ’ ένα μέρος τις γυναίκες, τα παιδιά, όσα υπάρχοντα μπορούσαν να οδηγήσουν ή να μεταφέρουν, ακόμη και εσθήτες, χρυσά και αργυρά αντικείμενα και τα αγάλματα των θεών, ετοίμασαν όσο το δυνατό μεγαλύτερη πυρά και άφησαν σ' αυτά τριάντα άντρες.

[7] Σ' αυτούς δόθηκε η διαταγή, αν συμβεί να νικηθούν οι Φωκείς στη μάχη, να σφάξουν πρώτα τις γυναίκες και τα παιδιά, να ανεβάσουν ως σφάγια πάνω στην πυρά και αυτά και τα αντικείμενα και να ανάψουν έπειτα φωτιά και να σκοτωθούν οι ίδιοι είτε μεταξύ τους είτε πέφτοντας πάνω στο ιππικό των Θεσσαλών. Απ’ αυτή την απόφαση όλες οι σκληρές σκέψεις ονομάζονται από τους Έλληνες Φωκική απόνοια [πράξη απελπισίας]. Αμέσως μετά οι Φωκείς έκαναν επίθεση κατά των Θεσσαλών.

[8] Στρατηγοί ήταν του πεζικού ο Ροίος από την Άμβροσσο και του ιππικού ο Δαϊφάντης από την Υάμπολη· την κυριότερη όμως θέση ανάμεσα στους άρχοντες την είχε ο Ηλείος μάντης Τελλίας και στον Τελλία στήριζαν οι Φωκείς τις ελπίδες της σωτηρίας.

[9] Όταν άρχισε η συμπλοκή, οι Φωκείς έχοντας υπόψη τους την απόφαση για τις γυναίκες και τα παιδιά και βλέποντας πως η σωτηρία τους ταλαντευόταν αβέβαια, αποτολμούσαν κάθε είδους πράξεις· επειδή είχαν και την εύνοια των θεών, πέτυχαν λαμπρότατη νίκη.

[10] Τότε ο χρησμός που δόθηκε από τον Απόλλωνα στους Φωκείς έγινε κατανοητός απ' όλους τους Έλληνες· οι στρατηγοί δηλαδή έδιναν στις μάχες ως σύνθημα, οι Θεσσαλούς την Ιτωνία Αθηνά και οι Φωκείς τον Φώκο, από τον οποίο πήραν το όνομά τους. Για το κατόρθωμα αυτό οι Φωκείς έστειλαν και αφιερώματα στους Δελφούς, τον Απόλλωνα, τον μάντη Τελλία και όσους ήταν στρατηγοί στη μάχη και μαζί και κάποιους τοπικούς ήρωες· αυτές οι εικόνες ήταν έργα του Αργείου Αριστομέδοντα. Οι Φωκείς σοφίστηκαν και αργότερα, τέχνασμα όχι κατώτερο από τα προηγούμενα.

[11] Τα στρατόπεδα ήταν παραταγμένα το ένα απέναντι στο άλλο, εκεί όπου γινόταν η εισβολή στη Φωκίδα, πεντακόσιοι επίλεκτοι Φωκείς περίμεναν την πανσέληνο και επιτέθηκαν τη νύχτα κατά των Θεσσαλών, αλειμμένοι οι ίδιοι με γύψο και χρησιμοποιώντας όπλα ασπρισμένα με γύψο. Τότε λένε πως σκοτώθηκαν πάρα πολλοί Θεσσαλοί, γιατί θεώρησαν αυτό που συνέβη τη νύχτα περισσότερο εκπληκτικό από μία εχθρική έφοδο. Και ήταν ο Ηλείος Τελλίας που σοφίστηκε αυτά κατά των Θεσσαλών για χάρη των Φωκέων.



Επόμενο κεφάλαιο 



 



επιστροφή στην κορυφή...