Κίρρα

χάρτης περιηγήσεων του Παυσανία > χάρτης Φωκίδας


Η Κίρρα είναι παραθαλάσσια κωμόπολη νομού Φωκίδας, στον κόλπο της Ιτέας (ή Κρισαίο κόλπο), στον Κορινθιακό, στην έξοδο της κοιλάδας του Πλειστού ποταμού. Είναι χτισμένη λίγο ανατολικότερα της Ιτέας σε πολύ μικρή απόσταση, ενώ σήμερα οι δύο οικισμοί έχουν πλέον ενωθεί και αποτελούν ενιαίο πολεοδομικό συγκρότημα.

Στη θέση της Κίρρας τοποθετείται η ομώνυμη αρχαία πόλη που κατά την αρχαιότητα υπήρξε σημαντικό λιμάνι του Κορινθιακού.

Η Αρχαία Κίρρα

Η αρχαία Κίρρα, για μια μεγάλη περίοδο υπήρξε φωκική πόλη και βρισκόταν στα σύνορα των Φωκέων με την Οζολία Λοκρίδα. Χτισμένη σε νευραλγική θέση στον Κρισαίο κόλπο, όπου διασταυρώνονταν οι δρόμοι από την Θεσσαλία, τη Βοιωτία και τη Αιτωλία με τους θαλάσσιους δρόμους από την Πελοπόννησο και τα νησιά, ήταν το επίνειο των Δελφών. Η πόλη αναφέρεται από τον Όμηρο ως Κρίσα (Ιλ., Β 250), ενώ από τον ποιητή Αλκαίο ως Κίρσα. Ο Παυσανίας και ο Στράβωνας την αναφέρουν ως Κίρρα, όμως ο πρώτος την ταυτίζει με την ομηρική πόλη Κρίσα.

Η περιοχή της Κίρρας κατοικήθηκε την πρωτοελλαδική εποχή. Σταδιακά δημιουργήθηκε ένας εκτεταμένος οικισμός, που εξελίχθηκε σε μεγάλο εμπορικό κέντρο στους μεσοελλαδικούς χρόνους και παρήκμασε στο τέλος της υστεροελλαδικής εποχής, όταν οι κάτοικοι την εγκατέλειψαν, πιθανόν εξαιτίας ισχυρού σεισμού, για να εγκατασταθούν στην ενδοχώρα.

Πιθανολογείται ότι μέχρι τον 8ο αι. π.Χ. ήταν επίνειο της Κρίσας πριν αυτή παρακμάσει. Στους αρχαϊκούς χρόνους γνώρισε μεγάλη ακμή αφού στο λιμάνι της κατέφθαναν επισκέπτες και προσκυνητές των Δελφών και διακινούνταν αγαθά και εμπορεύματα προς ολόκληρη την περιοχή. Στη συνέχεια ανταγωνίστηκε τους Δελφούς για τον έλεγχο της κοιλάδας του Πλειστού και των εκεί δρόμων. Έτσι κατηγορήθηκε ότι οι κάτοικοί της εκμεταλλεύονταν τους προσκυνητές των Δελφών, με αποτέλεσμα να ξεσπάσει ο δεκαετής Α’ ιερός Πόλεμος που οδήγησε στην καταστροφή της το 590 π.Χ. από το στρατό της Δελφικής Αμφικτυονίας.

Λίγο αργότερα η πόλη άρχισε να ακμάζει και πάλι. Στα τέλη του 6ου αι. π.Χ. ίδρυσε μεγάλο ιερό, ενώ λίγο αργότερα οχυρώθηκε και εξελίχθηκε σε σημαντικό λιμάνι που ταυτόχρονα λειτουργούσε ως επίνειο της Άμφισσας και των Δελφών.

Κατά τους βυζαντινούς και μεσαιωνικούς χρόνους η Κίρρα διατήρησε τη σημαντική της θέση στην περιοχή, όπως μαρτυρούν τα σωζόμενα μνημεία της περιόδου.

Από την αρχαία πόλη διασώζονται σήμερα αρκετά μνημεία. Στο σημερινό οικισμό υπάρχουν θεμέλια κτίσματος που αποδίδεται σε νεώριο. Σε μικρή απόσταση, μέσα στη θάλασσα, σώζεται τοίχος των εγκαταστάσεων του αρχαίου λιμανιού. Από τη βυζαντινή περίοδο σώζονται ερείπια παλαιοχριστιανικής βασιλικής, λουτρών και μεσαιωνικού πύργου κατασκευασμένου από ογκόλιθους του αρχαίου λιμανιού.


Πηγές:





 

ευρύτερη περιοχή









επιστροφή στην κορυφή...