Ιτέα

χάρτης περιηγήσεων του Παυσανία > χάρτης Φωκίδας


Η Ιτέα, σήμερα επίνειο της Άμφισσας, είναι η δεύτερη μεγαλύτερη πόλη του Δήμου Δελφών και έδρα της ομώνυμης Δημοτικής Ενότητας, που περιλαμβάνει την Ιτέα, την Κίρρα και την Τριταία. Πίσω από την πόλη απλώνεται ο Ελαιώνας της Άμφισσας, το Κρισαίο πεδίο, με φόντο τους ορεινούς όγκους της Γκιώνας και του Παρνασσού πάνω στον οποίο διακρίνονται οι Δελφοί και το Χρισσό. Από την παραλία της Κίρρας και της Ιτέας διακρίνονται το Γαλαξίδι και οι ακτές της Πελοποννήσου. Η Ιτέα και η Κίρρα βρίσκονται νότια της Άμφισσας, βορειοανατολικά του Γαλαξιδίου και νοτιοδυτικά των Δελφών, πόλεις με τις οποίες συνδέονται οδικά.

Το όνομά της η πόλη το πήρε από μια μεγάλη ιτιά που υπήρχε στην ακτή. Δίπλα της ήταν μια πηγή με δροσερό νερό, μοναδική στη περιοχή. Μάλιστα ακόμα και σήμερα οι κάτοικοι αποκαλούν την περιοχή αυτή Ιτιά.

Η Ιτέα έχει εξελιχθεί σε οικονομικό, εμπορικό και πολιτιστικό κέντρο της ευρύτερης περιοχής. Διαθέτει αξιόλογο επιβατικό - εμπορικό λιμάνι, υπερσύγχρονη μαρίνα και αρκετές τουριστικές υποδομές. Οι αξιόλογες παραλίες και η γειτνίαση με το τουριστικό κέντρο των Δελφών, καθιστούν την περιοχή τουριστικό πόλο έλξης.

Η Ιτέα κατοικήθηκε κατά την περίοδο της τουρκοκρατίας, όταν στην περιοχή της περίφημης ιτιάς με την πηγή, έγιναν στάνες και κεραμοποιεία. Αργότερα εκεί δημιουργήθηκε ο οικισμός Σκάλα Σαλώνων, με υποτυπώδη ξύλινη αποβάθρα, τελωνείο, καλύβες και αποθήκες. Ο οικισμός αυτός εξελίχθηκε σταδιακά σε οργανωμένο οικισμό. Η περιοχή πέρασε διαδοχικά από πολλά χέρια. Τα τελευταία χρόνια της Τουρκοκρατίας, ανήκε στη χήρα του Ομέρ Αγά των Σαλώνων, η οποία την παραχώρησε σε κάποιο Γαλαξειδιώτη για να καταλήξει τελικά ως προίκα της κόρης του σε ένα δικηγόρο από το Λιδόρικι.

Αξιοθέατα

  • Αρχαίος Οικισμός. Δυτικά της Ιτέας, στη θέση Γουλάς, υπάρχουν ερείπια της Υστεροελλαδικής Περιόδου, κυρίως θαλαμωτοί τάφοι, και θεμέλια οικιών και αντερεισμάτων. Τα ερείπια αυτά είναι ενδεικτικά ύπαρξης αρχαίας πόλης, η οποία όμως δεν έχει ακόμα ταυτισθεί. Την ύπαρξη πόλης στο σημείο αυτό ενισχύει λιθόστρωτος δρόμος προς την Άμφισσα, τμήματα του οποίου σώζονταν μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα. η εκδοχή περί ταύτισης του αρχαίου οικισμού με το αρχαίο Χάλειο έχει πάντως απορριφθεί, αφού η πόλη αυτή τοποθετείται, με βεβαιότητα πλέον, στην περιοχή του Γαλαξειδίου [1].
  • Στον κόλπο της Ιτέας παρουσιάζουν ενδιαφέρον επτά νησίδες, μερικές από τις οποίες χρησιμοποιήθηκαν ως καταφύγια κατά την πρωτοβυζαντινή περίοδο. Η πιο απομακρυσμένη είναι ο Άγιος Δημήτριος (προς το Γαλαξείδι), του οποίου η επιφάνεια είναι διάσπαρτη από θεμέλια κτιρίων. Το κύριο όμως ενδιαφέρον έχει μια τεχνητή ορθογώνια τάφρος που υπάρχει στη νότια πλευρά, πλάτους 22 μ. και βάθους 5,40 μ. Γι’ αυτήν έχει διατυπωθεί η εκδοχή ότι πρόκειται για αρχαίο λιμενικό έργο ελλιμενισμού τριήρους, υπόθεση που συνδυάζεται με το γεγονός ότι η ευρύτερη περιοχή της Κίρρας υπήρξε θέατρο πολεμικών συγκρούσεων κατά τη διάρκεια των ιερών πολέμων.
  • Στη νησίδα Άγιος Κωνσταντίνος υπάρχει ομώνυμο εκκλησάκι δρομικής κατασκευής. Σύμφωνα με το "Χρονικό του Γαλαξιδίου", δίπλα του υπήρχε κατά την τουρκοκρατία κρυφό νοσοκομείο, στο οποίο είχε καταφύγει, πληγωμένος από μια συμπλοκή, ο κλεφταρματολός Γιάννης Βουνιχωριώτης. Η νησίδα αναφέρεται επίσης ως καταφύγιο της φρεγάτας "Καρτερία", το 1827. Πλοιάρια μεταφέρουν στο νησί τους επισκέπτες.
  • Στην ανατολική είσοδο της Ιτέας βρίσκεται ο Άγιος Ιωάννης Θεολόγος, μικρή παλαιοβασιλική με εξαιρετικής τεχνοτροπίας αγιογραφίες.


Παραπομπή

[1] Αθανάσιος Παπαδημητρίου, «Η Αρχαία Δυτική Λοκρίδα», 2013.


Πηγές:





 

ευρύτερη περιοχή









επιστροφή στην κορυφή...