Μαντείο των Δελφών

χάρτης περιηγήσεων του Παυσανία > χάρτης Φωκίδας > Δελφοί


Ίδρυση και Τελετουργικό

To Μαντείο των Δελφών ήταν το γνωστότερο μαντείο της Αρχαίας Ελλάδας και του τότε γνωστού κόσμου. Ήταν αφιερωμένο στον θεό Απόλλωνα και εθεωρείτο ο ομφαλός του κόσμου, αφού σύμφωνα με τον μύθο, όταν ο Δίας άφησε δύο αετούς, έναν προς την ανατολή και έναν προς την δύση, αυτοί συναντήθηκαν στους Δελφούς. Ο θεός επικοινωνούσε δια μέσου της Πυθίας η οποία έδινε τους χρησμούς. Στους Δελφούς τελούνταν κάθε τέσσερα χρόνια οι αγώνες Πύθια, προς τιμήν του Απόλλωνα. Στην Ιλιάδα το μαντείο αναφέρεται σαν ένας πλούσιος και ιερός χώρος.

Στην ίδια περιοχή προϋπήρχε από παλαιότερες εποχές ένα πρωτόγονο μαντείο, στο οποίο λατρευόταν η θεά Γέα (μυκηναϊκή εποχή). Αγαλματίδια της θεάς έχουν βρεθεί στα ερείπια του ναού της Αθηνάς Προναίας καθώς και σε αυτόν του Απόλλωνα. Αιτία της ίδρυσης μαντείου ήταν η ύπαρξη ενός χάσματος όπου έβγαιναν αέρια, προκαλώντας στον άνθρωπου κατάσταση έκστασης. Σύμφωνα με τον μύθο, φύλακας του Μαντείου ήταν ο δράκος Πύθων, τον οποίο σκότωσε ο Απόλλων. Την Γεωμετρική περίοδο, το μαντείο πέρασε στην κυριότητα του Απόλλωνα, όπως μαρτυρεί η αλλαγή από πήλινα γυναικεία ειδώλια σε μπρούτζινα αντρικά.

Οι επισκέπτες που ζητούσαν χρησμό από την Πυθία ονομάζονταν θεοπρόπες, και κατά το τελετουργικό του Μαντείου, έπρεπε να καθαριστούν αρχικά με νερό από την Κασταλία πηγή, πληρώνοντας έναν ορισμένο φόρο, το λεγόμενο πελανόν, ενώ έπρεπε να προσφέρουν και θυσία στο ναό του Απόλλωνα. Το ζώο έπρεπε να μην είχε κάποιο ελάττωμα, ενώ απαραίτητος οιωνός για να μπορέσει η Πυθία να δώσει χρησμό, ήταν να αρχίσει το ζώο να τρέμει, αφού πρώτα το είχαν βρέξει με κρύο νερό. Ανάμεσα στους θεοπρόπες, υπήρχε μια ιεράρχηση, σχετικά με το ποιος προηγούνταν στη χρησμοδοσία. Οι πρώτοι που δικαιούνταν να λάβουν χρησμό ήταν οι κάτοικοι των Δελφών και ακολουθούσαν όσοι είχαν τιμηθεί με το προνόμιο της προμαντείας. Παρόμοιες τελετουργίες κάθαρσης ακολουθούσε και η Πυθία. Ύστερα από μια τυπική διαδικασία, κατέβαινε στο άδυτον, κάτω από το σηκό του ναού του Απόλλωνα, όπου άκουγε την ερώτηση από τους ιερείς που βρίσκονταν σε διπλανό μικρό χώρο που ονομαζόταν οίκος. Στη συνέχεια έπεφτε σε έκσταση ενώ οι ιερείς κατέγραφαν και ερμήνευαν τα λόγια της. Την επιμέλεια του Μαντείου είχαν πέντε άνδρες, έκαστος των οποίων ανήκε σε μια από πέντε μεγάλες οικογένειες των Δελφών, τους Δευκαλιωνίδες. Αυτοί ονομάζονταν όσιοι, ενώ ο επικεφαλής τους προφήτης.

Οι χρησμοί και η σημασία τους

Αρχικά οι χρησμοί δίνονταν μόνο μια φορά το χρόνο, την 7η του μήνα Βύσιου, γενέθλια ημέρα του Απόλλωνα. Με την αύξηση της επισκεψιμότητας του Μαντείου, οι χρησμοί δίνονταν την 7η κάθε μήνα, εκτός από τους χειμερινούς, καθώς τότε, σύμφωνα με τον μύθο, ο Απόλλωνας έφευγε από τους Δελφούς και πήγανε στους Υπερβορείους. Οι χρησμοί αυτοί, γνωστοί από επιγραφές και από τα έργα αρχαίων συγγραφέων, αποτελούσαν νόμο για τον Ελληνικό κόσμο της εποχής, δίνοντάς στο Μαντείο τεράστια δύναμη, αφού ο λόγος του ήταν καθοριστικός για σημαντικά θέματα όπως πόλεμοι ή αποικισμοί. Ενδεικτικά, με το κύρος του Μαντείου τον Λυκούργος εισήγαγε τους νόμους της Σπάρτης, ενώ ύστερα από εντολές του ιδρύθηκαν οι αποικίες στην κάτω Ιταλία. Την περίοδο του 7ου και 6ου π.Χ. αιώνα, με την αύξηση του ενδιαφέροντος για νέες αποικίες, το Μαντείο των Δελφών γνωρίζει την μεγαλύτερη ακμή του, καθώς πολλές οι αποστολές ξεκινούσαν μετά από τους χρησμούς του. Αυτές τιμούσαν τον Απόλλωνα σαν Αρχηγέτη, ενώ αρκετές έπαιρναν το όνομα Απολλωνία.

Το Μαντείο έδινε τις υπηρεσίες του προς όλους, άσχετα με την πολιτική κατάσταση που επικρατούσε στις περιοχές τους. Συχνά όμως οι χρησμοί του είχαν διφορούμενο νόημα. Επίσης, αρκετές φορές αυτό δεν κρατούσε αμερόληπτη στάση, αλλά έπαιρνε απροκάλυπτα το μέρος μιας παράταξης, όπως για παράδειγμα στον Πελοποννησιακό πόλεμο, όταν πήρε το μέρος των Λακεδαιμονίων.


Πηγές:





 



επιστροφή στην κορυφή...